کلیات سعدی/بوستان/باب پنجم/بلند اختری نام او بختیار

by سعدی

حکایت

بلند اختری^[۱] نام او بختیارقوی دستگه بود و سرمایه‌دار بکوی گدایان درش خانه بودزرش همچو گندم بپیمانه بود هم او را در آن بقعه زر بود و مالدگر تنگدستان برگشته حال^[۲] چو درویش بیند توانگر بنازدلش بیش سوزد بداغ نیاز زنی جنگ پیوست با شوی خویششبانگه چو رفتش تهیدست پیش که کس چون تو بدبخت و درویش^[۳] نیستچو زنبور سرخت بجز^[۴] نیش نیست بیاموز مردی ز همسایگانکه آخر نیم قحبهٔ رایگان کسانرا زر و سیم و ملکست و رختچرا همچو ایشان نهٔ نیکبخت؟ برآورد صافی دل صوف پوشچو طبل از تهیگاه حالی^[۵] خروش که من دست قدرت ندارم بهیچبسرپنجه دست قضا بر مپیچ نکردند در دست من اختیارکه مر^[۶] خویشتن را کنم بختیار یکی پیر درویش در خاک کیشنکو گفت با همسر زشت خویش^[۲] چو دست قضا زشت رویت سرشتمیندای گلگونه بر روی زشت که حاصل کند نیکبختی بزور؟بسرمه که بینا کند چشم کور؟نیاید نکوکاری از بدرگانمحالست دوزندگی از سگان^[۷] همه فیلسوفان یونان و رومندانند کرد انگبین از زقوم ز وحشی نیاید که مردم شودبسعی اندر و تربیت گم شود توان پاک کردن ز زنگ آینهولیکن نیاید ز سنگ آینه بکوشش نروید گل از شاخ بیدنه زنگی بگرمابه گردد سپید چو رد می‌نگردد خدنگ قضاسپر نیست مر بنده را جز رضا

---

1. یکی در عجم.
2. در بعضی نسخه‌ها این بیت نیست.
3. بدبخت درویش.
4. جز این.
5. خالی.
6. من.
7. در بعضی از نسخه‌ها این بیت نیست.