شاهنامه (تصحیح ژول مل)/سپاه سپردن سیاوش به بهرام

by فردوسی

سپاه سپردن سیاوش ببهرام

	یکی نامه بنوشت نزد پدر			همه یاد کرد اندرو در بدر
	که من با جوانی خرد یافتم			زکردار بد روی برتافتم
	از آن آت مغز شاه جهان			دل من برافروخت اندر نهان
	شبستان تو درد من شد نخست			بخون دلم رخ ببایست شست		۱۲۵۰
	ببایست بر کوه آتش گذشت			بمن زار بگریست آهو بدشت
	وز آن ننگ وخواری بجنگ آمدم			خرامان بچنگ نهنگ آمدم
	دو کشور بدین آشتی شاد گشت			دل شاه چون تیغ پولاد گشت
	نیآمد همی هیچ کارش پسند			کشادن همان وهمان بود بند
	چو چشمش زدیدار ما کشت سیر			بر سیر گشته نباشیم دیر		۱۲۵۵
	زشادی دل او مبادا رها			شدم من زغم در دم اژدها
	ندانم کزین کارگردان سپهر			چه دارد براز اندر از کین ومهر
	وز آنپس بفرمود بهرامرا			که اندر جهان تازه کن نامرا
	سپردم بتو تاج وپرده سرای			همان گنج آگنده وتخت وجای
	درفش وسواران وپیلان وکوس			چو ایدر بیآید سپهدار طوس		۱۲۶۰
	چنین هم پذیرفته اورا سپار			تو بیدار دل باش وبه روزگار
	زلشکر گزین کرد سیصد سوار			همه گرد وشایستهٔ کارزار
	درم نیز چندان که بودش بکار			زدینار واز گوهر شاهوار
	صد اسپ گزیده بزرّین ستام			پرستار زرّین کمر صد غلام
	بفرمود تا پیش او آورند			سلچ وستام وکمر بشمرند		۱۲۶۵
	وز آن پس گرانمایگانرا بخواند			سخنهای بایسته چندی براند
	چنین گفت کز نرد افراسیاب			گذشتست پیران از این روی آب
	یکی راز پیغام دارد بمن			که ایمن بدو باشد آن انجمن
	همی سازم اکنون پذیره شدن			شمارا هم ایدر بباید بدن
	همه سوی بهرام دارید روی			مپیچید دلها زگفتار اوی		۱۲۷۰
	همه بوسه دادند گردان زمین			به پیش سیاوخش با آفرین
	چو خورشید تابنده بنمود پشت			هوا شد سیاه وزمین شد درشت
	سیاوخش لشکر بجیحون کشید			از آب دو دیده رخش ناپدید
	چو آمد بترمذ در بام وکوی			بسان بهار بد پر از رنگ وبوی
	چنان هم همه شهرها نا بچاج			تو گفتی عروسست با طوق وتاج		۱۲۷۵
	بهر منزلی ساخته خوردنی			خورشها وگسترده گستردنی
	چنین تا بقنجاق تاشی براند			فرود آمد آنجا وچندی بماند
	وزین رو چو طوس اندر آمد ببلخ			بگفتند با وی سخنهای تلخ
	که شد پور فرخنده کاؤس شاه			که شد نزد سالار توران سپاه
	سپهرا یکایک همه باز خواند			وز آنجا بدرگاه کاؤس راند		۱۲۸۰
	ازین آگهی شد رخ شاه زرد			بنالید وبر زد یکی باد سرد
	شدش دل پر آتش دو دیده پر آب			زخشم سیاوش وافراسیاب
	که تا چون شود گشت گردان سپهر			بود چرخ با او بکین یا بمهر
	دل وجنگ وکینرا بیکسو نهاد			وز آنپس نکرد او زپیکار یاد
	پس آگاهی آمد به افراسیاب			که آمد سیاوش ازین روی آب		۱۲۸۵
	بدین مرز لشکر فرود آورید			فرستادهٔ او بدرگه رسید
	بفرمود اورا پذیره شدن			همه سرکشان با تبیره شدن
	زخویشان گزین کرد پیران هزار			پذیره شدنرا بیآراست کار
	سپهرا همه داد برگ ونوید			بیآراست پس چار پیل سپید
	یکی بر نهادند پیروزه تخت			درفش درفشان بسان درخت		۱۲۹۰
	سرش ماه زرّین وبومش بنفش			بزر بافته بر میان درفش
	ابا تخت زرّین سه پیل دگر			بدیبا بیآراسته سر بسر
	صد اسپ گرانمایه با زین زر			بزرّ اندرون چند گونه گهر
	سپاهی بدآن سان که گفتی سپهر			بیآراست روی زمینرا بمهر
	سیاوش چو بشنید که آمد سپاه			پذیره شدنرا بیآراست راه		۱۲۹۵
	درفش سپهدار پیران بدید			خروشیدن پیل واسپان شنید
	بشد تیز وبگرفتش اندر کنار			بپرسیدش از شهر واز شهریار
	بدو گفت که ای پهلوان سپاه			چرا رنجه کردی روانرا براه
	همه بر دل اندیشه بد کز نخست			ببیند دو چشمم ترا تندرست
	ببوسید پیران سر وپای او			همان خوب چهر دلارای او		۱۳۰۰
	همی گفت با کردگار جهان			که ای داور آشکار ونهان
	مرا گر بخواب این نمودی روان			همانا سر پیر گشتی جوان
	چو دیدم ترا روشن وتندرست			نیایش کنم پیش یزدان نخست
	ترا چون پدر باشد افراسیاب			همه بنده باشند ازین روی آب
	مرا تیز پیوسته بیش از هزار			پرستندگانند با گوشوار		۱۳۰۵
	همه گنج من سر بسر پیش تست			تو جاوید شادان دل وتندرست
	تو بی کام دل نیز دم بر مزن			ترا بنده باشد چو مرد وچو زن
	مرا گر پذیری تو با پیر سر			زبهر پرستش ببندیم کمر
	برفتند هر دو بشادی بهم			سنخ یاد کردند از بیش وکم
	همه شهر از آواز چنگ ورباب			همی خفته را سر بر آمد زخواب		۱۳۱۰
	همه خاک مشکین شد از مشک تر			همه تازی اسپان برآورد پر
	سیاوش چو آن دید آب از دو چشم			ببارید وزاندیشه آمد بخشم
	که یاد آمدش بزم زابلستان			بیآراسته تا بکابلستان
	چو آمد بهمانی پیلتن			شده نامداران همه انجمن
	همان شهر ایرانش آمد بیاد			همی برکشید از جگر باد سرد		۱۳۱۵
	کجا زرّ وگوهر همی ریختند			زبر مشک وعنبر همی بیختند
	ازیشان دلش یاد کرد وبسوخت			بکردار آتش همی بر فروخت
	زپیران بپوشید وپیچید روی			سپهبد بدید آن غم ودرد اوی
	بدانست کورا چه آمد بیاد			غمی گشت ودندان بلب بر نهاد
	بقاچار باشی فرود آمدند			نشستند ویکباره دم بر زدند		۱۳۲۰
	نگه کرد پیران بدیدار اوی			بسفت وبر ویال وگفتار اوی
	بدو هر دو چشمش همی خیره ماند			همی هر زمان نام یزدان بخواند
	چنین گفت که ای نامور شهریار			زشاهان گیتی توئی یادگار
	سه چیزست با تو که اندر جهان			کسیرا نباشد زتخم مهان
	یکی آن که از تخمهٔ کیقباد			همی از تو گیرند گوئی نژاد		۱۳۲۵
	ودیگر زبانی بدین راستی			بگفتار نیکو بیآراستی
	سه دیگر که گوئی که از چهر تو			ببارد همی بر زمین مهر تو
	چنین داد پاسخ سیاوش بدوی			که ای پیر پاکیزهٔ راستگوی
	خنیده بگیتی بمهر و وفا			زآهرمنی دور ودور از جفا
	گرایدون که با من تو پیمان کنی			بدانم که پیمان من نشکنی		۱۳۳۰
	بسازم بدین بوم آرامگاه			بمهر ووفای تو ای نیکخواه
	گر از بودن ایدر مرا نیکویست			بدین کردهٔ خود نباید گریست
	وگر نیست فرمای تا بگذرم			نمائی ره کشور دیگرم
	بدو گفت پیران که مندیش ازین			چو ایدر گذشتی از ایران زمین
	مگردان دل از مهر افراسیاب			مکن هیج گونه برفتن شتاب		۱۳۳۵
	پراگنده نامش بگیتی بدیست			ولیکن جز آنست مرد ایزدیست
	خرد دارد وهوش ورای بلند			بخیره نتازد براه گزند
	مرا نیز خویشیست با او بخون			همش پهلوانم همش رهنمون
	مرا نزد او آب رویست وجاه			فراوان مرا گنج وتخت وسپاه
	همانا برین بوم وبر صد هزار			بفرمان من بیش باشد سوار		۱۳۴۰
	ده ودو هزار آن که خویش منند			چو خواهم شب وروز پیش منند
	همم بوم وبر هست وهم گوسفند			واسپان وگنج وکمان وکمند
	نهفته جزین نیز دارم بسی			مرا بی نیازیست از هر کسی
	فدای تو بادا همه هرچه هست			گر ایدر کنی تو بشادی نشست
	پذیرفتم از پاک یزدان ترا			پرستش کنم از دل وجان ترا		۱۳۴۵
	نمانم که یابی زبدها گزند			نداند کسی راز چرخ بلند
	سیاوش از آن گفتها رام گشت			روانش از اندیشه آزاد گشت
	بخوردن نشستند با یکدگر			سیاوش پسر گشت وپیران پدر
	برفتند با خنده دل شادمان			بره بر نجستند جائی زمان
	چنین تا رسیدند بر شهر گنگ			که آن بود خرّم سرای درنگ		۱۳۵۰