شاهنامه (تصحیح ژول مل)/ساختن سیاوش گنگ دژ را

by فردوسی

ساختن سیاوش گنگ دژرا

	کنون برکشایم در داستان			سخنهای شایستهٔ باستان		۱۶۹۵
	زگنگ سیاوخش گویم سخن			وز آن شهر وآن داستان کهن
	برو آفرین کو چهان آفرید			ابا آشکارا نهان آفرید
	خداوند دارنده هست ونیست			همه چیز جفتست وایزد یکیست
	بپیغمبرش برکنیم آفرین			بیارانش بر بیک همچنین
	که گیتی تهی ماند از آن راستان			تو ایدر ببودن مزن داستان		۱۷۰۰
	کجا آن سرگاه شاهنشهان			کجا آن دلاور گزیده مهان
	کجا آن حکیمان ودانندگان			همان رنج بردار خوانندگان
	کجا آن بتان پر از ناز وشرم			سخن گفتن خوب وآوای نرم
	کجا آن که بر کوه بودش کنام			رمیده از آرام واز کام ونام
	کجا آن که سودی سرشرا بابر			کجا آن که بودی شکارش هزبر		۱۷۰۵
	همه خاک دارند بالین وخشت			خنک آنکه جز تخم نیکی نکشت
	زخاکیم وباید شدن سوی خاک			همه جای ترسست وتیمار وباک
	تو رفتی وگیتی بماند دراز			کسی آشکارا نداند زراز
	جهان سربسر حکمت وعبرتست			چرا بهرهٔ ما همه غفلتست
	چو شد سال بر شست وشش چاره جوی			زبیشی واز رنج پر تاب روی		۱۷۱۰
	تو چنگ فزونی زدی در جهان			گذشتند از تو بسی همرهان
	نباشی برین نیز همداستان			یکی بشنو از نامهٔ باستان
	چو زآن نامداران جهان شد تهی			تو تاح فزونی چرا بر نهی
	کزیشان جهان یکسر آباد بود			بدآنگه که اندر جهان داد بود
	کنون بشنو از گنگ دژ داستان			برین داستان باش همداستان		۱۷۱۵
	که چون گنگ دژ در جهان جای نیست			برآنسان زمینی دلارای نیست
	که آنرا سیاوش برآورده بود			بسی اندرون رنجها برده بود
	بیابان بیآید چو دریا گذشت			ببینی یکی پهن بی آب دشت
	چو زین بگذری بینی آباد شهر			کز آن شهرها بر توان داشت بهر
	وز آنپس یکی کوه بینی بلند			که بالای او برتر از چون وچند		۱۷۲۰
	مرین کوه را گنگ دژ در میان			بدان کت زدانش نیآید زیان
	چو فرسنگ صد گرد بر گرد کوه			زبالای او چشم گردد ستوه
	زهر سو که یوئی برو راه نیست			همه گرد بر گرد او بر یکیست
	برین گونه سی وسه فرسنگ تنگ			ازین روی وآن روی دیوار سنگ
	برتین چند فرسنگ اگر چند مرد			بباشد براه از پی کار کرد		۱۷۲۵
	نیابد بریشان گذر صد هزار			زره دار وبرگستوان وسوار
	کزین بگذری شهری بینی فراخ			همه گلشن وباغ وایوان وکاخ
	همه شهر گرمابه ورود وجوی			بهر برزنی رامش ورنگ وبوی
	همه کوه نخچیر وآهو بدشت			این چو بینی نخواهی گذشت
	تذروان وطاؤس وکبک دری			بیابی چو بر کوهها بگذری		۱۷۳۰
	نه گرماش گرم ونه سرماش سرد			همه جای شادی وآرام وخورد
	نه بینی در آن شهر بیمار کس			یکی بوستان از بهشتست وبس
	همه آبها روشن وخوشگوار			همیشه بر وبوم او چون بهار
	درازی وپهناش سی بار سی			بود گر بپیمایدش پارسی
	یک وینم فرسنگ بالای کوه			که از رفتنش مرد گردد ستوه		۱۷۳۵
	وز آن روی هامونی آید پدید			کز آن خوبتر جایها کس ندید
	برفتن سیاوش چو آن جای دید			مر آنرا زتوران همه بر گزید
	تن خویشرا نام بردار کرد			فزونی یک نیز دیوار کرد
	زسنگ وزکج ساخته وزخام			وزین گوهری کش ندانیم نام
	دو صد رش فزونست بالای اوی			همان سی وهشتست پهنای اوی		۱۷۴۰
	نیآید برو منجنیق ونه تیر			بباید ترا دیدن آن ناگریز
	که آنرا کسی نا نبیند بچشم			چو گوئی بگوینده گیرند خشم
	زتیغش دو فرسنگ تا بوم خاک			همه گرد بر گرد خاکش مغاک
	نه بینند زین دیده بر تیغ کوه			هم از بر شدن مرغ گردد ستوه
	بسی رنج برد اندر آن جایگاه			زبهر بزرگی وتخت وکلاه		۱۷۴۵
	بنا کرد جائی چنان دلکشای			یکی شارسان اندر آن خوب جای
	بدو کاخ وایوان ومیدان بساخت			درختان بسیارش اندر نشناخت
	بسازید جای چنان چون بهشت			گل وسنبل ونرگس ولاله کشت