شاهنامه (تصحیح ژول مل)/سخن گفتن سیاوش با پیران از بودنیها

by فردوسی

سخن گفتن سیاوش با پیران از بودنیها

	از آن بوم خرّم چو گشتند باز			سیاوش همی بود با دل براز
	از اخترشناسان بپرسید شاه			که من ساختم ایدر یکی جایگاه		۱۷۵۰
	ازو فرّ وبختم بسامان بود			وبا دل زکرده پشیمان بود
	بگفتند یکسر بشاه زمین			که بس نیست فرخنده بنیاد این
	از اختر شناسان برآورد خشم			دلش گرد پر درد وپر آب چشم
	عنان تگاور همیداشت نرم			همی ریخت از دیدگان آب گرم
	بدو گفت پیران که ای شهریار			چبودت که گشتی چنین سوگوار		۱۷۵۵
	چنین داد پاسخ که چرخ بلند			دلم کرد پر درد وجانم نژند
	که هر چند گرد آورم خواسته			همان گنج وهم کاخ آراسته
	بفرجام یکسر بدشمن رسد			بدی بد بود مرگ بر تن رسد
	که چون گنگدژ در جهان جای نیست			چنو شارسانی دلارای نیست
	مرا فرّ نیکی دهش یار بود			خردمندی وبخت بیدار بود		۱۷۶۰
	بدانسان یکی شارسان ساختم			سرشرا به پروین برافراختم
	کنون اندرین هم بکار آورم			بروبر فراوان نگار آورم
	چو خرّم شوم جای وآراسته			پر از گنج وهم کاخ وهم خواسته
	نباشد مرا شاد بودن بسی			نشیند بدین جای دیگر کسی
	نه من شاد باشم نه فرزند من			نه پرمایه گردی زپیوند من		۱۷۶۵
	نباشد مرا زندگانی دراز			زکاخ واز ایوان شوم بی نیاز
	شوم تخت من گاه افراسیاب			کند بی گنه مرگ بر من شتاب
	چنین است راز سپهر بلند			گهی شاد دارد گهی مستمند
	بدو گفت پیران که ای سرفراز			مکن خیره اندیشه در دل دراز
	که افراسیاب از بلا پشت تست			بشاهی نگین اندر انگشت تست		۱۷۷۰
	مرا نیز تا جان بود در تنم			بکوشم که پیمان تو نشکنم
	نمانم که بادی بتو برگذرد			وگر موی بر تو هوا بشمرد
	سیاوش بدو گفت کای نیکنام			نبینم بجز نیکنامیت کام
	همه راز من آشکارای تست			که بیدار دل باشی وتندرست
	من آگاهی از فرّ یزدان دهم			هم از راز چرخ بلند آگهم		۱۷۷۵
	بگویم ترا بودنیها درست			از ایوان وباغ اندر آیم نخست
	بدآن تا نگوئی چو بینی چنان			که این بر سیاوش چرا بد نهان
	تو ای گرد پیران بسیار هوش			بدین گفتها پهن بکشای گوش
	فراوان برین نگذرد روزگار			که بیکار بیدار دل شهریار
	کند راز کشته مرا بی گناه			کسی دیگر آید بدین تاج وگاه		۱۷۸۰
	تو پیمان همی داری وراه راست			ولیکن فلکرا جز آن است خواست
	زگفتار بد گوی واز بخت بد			برین بر چنان بی گناه بد رسد
	بر آشوبد ایران وتوران بهم			زکینه شود زندگانی دژم
	پر از رنج گردد سراسر زمین			زمانه شود پر زشمشیر کین
	زبس زرد وسرخ وسیاه وبنفش			کز ایران بتوران ببینی درفش		۱۷۸۵
	بسی غارت وبردهٔ خواسته			پراگندن گنج آراسته
	بسا کشورا کآن بپای ستور			بکوبند وگردد بجوی آب شور
	سپهدار توران زکردار خویش			پشیمان شود هم زگفتار خویش
	پشیمانی آنگه نداردش سود			که بر خیزد از بوم آباد دود
	از ایران وتوران برآید خروش			جهانی زخون من آید بجوش		۱۷۹۰
	جهاندار بر چرخ چون این نوشت			بفرمان او بر دهد هر چه کشت
	بیآ تا بشادی دهیم وخوریم			چو گاه گذشتن بود بگذریم
	چه بندی دل اندر سرای سپنج			چه نازی بگنج وچه نالی زرنج
	کز آن گنج دیگر کسی بر خورد			جهاندیده دشمن چرا پرورد
	چو بشنید پیران واندیشه کرد			زگفتار او شد دلش پر زدرد		۱۷۹۵
	همی گفت کز من بد آمد بمن			گر او راست گوید همی این سخن
	بلا من کشیدم بتوران زمین			پراگندم اندر جهان تخم کین
	که اورا بتوران کشیدم برنج			سپردم بدو کشور وتاج وگنج
	شنودم همه پاک گفتار شاه			چنین گفت با من همی گاه گاه
	وز آنپس چنین گفت با او بمهر			که از جنبش وکار گردان سپهر		۱۸۰۰
	چه دانی واین واین رازها کی کشاد			همانا که ایرانت آمد بیاد
	زکاؤس واز تخت شاهنشهی			بیاد آمدت روزگار بهی
	دل خویش زین گفته خرسند کن			هم آهنگ ورای خردمند کن
	همه راه ازین گونه بد گفتگوی			دل از بودنیها پر از جستجوی
	چو از پشت اسپان فرود آمدند			زگفتار یکبار دم بر زدند		۱۸۰۵
	یکی خوان زرّین بیآراستند			می ورود ورامشگران خواستند