شاهنامه (تصحیح ژول مل)/رفتن کاوس به مازندران

by فردوسی

رفتن کاؤس بمازندران

	چو زال سپهبد زپهلو برفت			دمادم سپه روی بنهاد وتفت		۱۶۰
	بطوس وبگودرز بفرمود شاه			کشیدن سپه سر نهادن براه
	چو شب روز شد شاه وکنداوران			نهادند سر سوی مازندران
	بمیلاد بسپرد ایران زمین			کلید در گنج و تاج ونگین
	بدو گفت اگر دشمن آید پدید			ترا تیغ کینه نباید کشید
	زهر بد بزال وبرستم پناه			که پشت سپاهند وزیبای گاه		۱۶۵
	دگر روز برخاست آوای کوس			سپهرا همی راند گودرز وطوس
	همی رفت کاؤس لشکر فروز			بزد گاه بر پیش کوه اسپروز
	بجائی که پنهان شود آفتاب			بدآنجایگه ساخت آرام وخواب
	کجا جای دیوان دژخیم بود			بدآن جایگاه پیل را بیم بود
	بگسترد زر بفت بر سنگسار			هوا پر زبوئ می خوشگوار		۱۷۰
	همه پهلوانان فرخنده پی			نشسته بر تخت کاؤس کی
	همه شب همی مجلس آراستند			بشبگیر کز خواب برخاستند
	پراگنده نزدیک شاه آمدند			کمر بسته وبا کلاه آمدند
	بفرمود پس گیو را شهریار			دوباره زلشکر گزین کن هزار
	کسی کو گراید بگرز گران			کشایندهٔ شهر مازندران		۱۷۵
	هر آنکس که بینی زپیر وجوان			چنان کن که اورا نباشد روان
	وزو هرچه آباد بینی بسوز			شب آور هر آنجا که باشی بروز
	چنین تا بدیوان رسد آگهی			جهان کن سراسر زجادو تهی
	کمر بست ورفت ار بر شاه گیو			زلشکر گزین کرد گردان نیو
	بشد تا در شهر مازندران			ببارید شمشیر وگرز گران		۱۸۰
	زن و کودک و مرد با دستوار			نمی یافت از تیغ او زینهار
	همی سوخت و غارت همی کرد شهر			بپالود بر جای تریاک زهر
	یکی چون بهشتی برین شهر دید			که از خرّمی نزد او بهر دید
	بهر کوی وبرزن فزون از هزار			پرستار با طوق وبا گوشوار
	پرستنده زین بیشتر با کلاه			بچهر بکردار تابنده ماه		۱۸۵
	بهر جای گنجی پراگنده زر			بیک جای زر وبدیگر گهر
	بیاندازه گرد اندرش چار پای			بهشتست گفتی همیدون بجای
	بکاؤس بردند از آن آگهی			بدآن خرّمی جای وآن فرّهی
	همی گفت خرّم زیاد آنکه گفت			که مازندرانرا بهشتست جفت
	همه شهر گوئی مگر بتگدهست			زدیبای چین و گل آذین ببست		۱۹۰
	بتان بهشتند گوئی درست			بگلنارشان روی رضوان بشست
	چو یکهفته بگذشت ایرانیان			زغارت کشادند یکیک میان
	خبر شد بر شاه مازندران			دلش گشت پر درد وسر شد گران
	زدیوان به پیشش درون سنجه بود			که جان ودلش زآن سخن رنجه بود
	بدو گفت شو نزد دیو سپید			چنان رو چو بر چرخ گردنده شید		۱۹۵
	بگویش که آمد بمازندران			بغارت از ایران سپاهی گران
	همه شهر مازندران سوختند			بجنگ آتش کینه افروختند
	جهانجوی کاؤس شان پیش رو			زلشکر بسی جنگ سازان نو
	کنون گر نباشی تو فریادرس			نبینی بمازندران نیز کس
	چو بشنید پیغام سنجه برفت			بر دیو فرمان شه برد وتفت		۲۰۰
	بیآمد بنزدیک آن جنگ ساز			بگفت آنچه بشنید از آن سرفراز
	چنین پاسخش داد دیو سپید			که از روزگارت مشو ناامید
	بیآیم کنون با سپاهی گران			ببرّم پی او زمازندران
	بگفت این وچون کوه بر پای خاست			سرش کشت با چرخ گردنده راست
	شب آمد یکی ابر شد بر سپاه			جهان گشت چون روی زنگی سیاه		۲۰۵
	چو دریای قارست گفتی جهان			همه روشنائیش گشته نهان
	یکی خیمه زد بر سر از دود وقار			سیه شد هوا چشمها گشت تار
	زگردون بسی سنگ بارید و خشت			پراگنده شد لشکر ایران بدشت
	بسی راه ایران گرفتند پیش			زکردار کاؤس دل گشته ریش
	چو بگذشت شب روز نزدیک شد			جهانجوی را چشم تاریک شد		۲۱۰
	زلشکر دو بهره شده تیره چشم			سر نامداران او پر زخشم
	همه گنج تاراج و لشکر اسیر			جوان تخت شاه نیز برگشته پیر
	همه داستان یاد باید گرفت			که خیره بماند شکفت از شکفت
	سپهبد چنین گفت چون دید رنج			که دستور بیدار بهتر زگنج
	دریغا که پند جهانگیر زال			نه پذرفتم وآمدم بدسگال		۲۱۵
	بسختی چو یکهفته اندر کشید			بدیدار از ایرانیان کس ندید
	بهشتم بغرّید دیو سپید			که ای شاه بی بر بکردار بید
	همه برتری را بیآراستی			چراگاه مازندران خواستی
	همه نیروی خویش چون پیل مست			بدیدی وکسرا ندادی تو دست
	تو با تاح و با تخت نشکیفتی			خرد را بدین گونه بفریفتی		۲۲۰
	بسی برده کردی بمازندران			بکشتی بسی را بگرز گران
	نبودت زکارم مگر آگهی			شده غرّه بر تخت شاهنشهی
	کنون آنچه اندر خوری کار تست			دلت یافت آن آرزو ها که جست
	از آن نرّه دیوان خنجر گزار			گزین کرد جنگی ده ودو هزار
	بر ایرانیان بر نگهدار کرد			سر سرکشان پر زتیمار کرد		۲۲۵
	خورش دادشان اندکی جان سپوز			بدآن تا گذارند روزی بروز
	وز آنپس همه گنج شاه وسپاه			چه از تاج ویاقوت وپیروزه گاه
	سپرد آنچه دید از کران تا کران			به ارژنگ سالار مازندران
	بر شاه بر گفت واورا بگوی			کز آهرمن اکنون بهانه مجوی
	که من هرچه بایست کردم همه			بخاک آوریدم سراسر رمه		۲۳۰
	همه پهلوانان ایران سپاه			نه خورشید بینند روشن نه ماه
	بکشتن نکردم بر بر نهیب			بدآن تا بداند فراز از نشیب
	بزاری وسختی برآیدش هوش			کسی نیز ننهد برین کار گوش
	چو ارژنگ بشنید گفتار اوی			بمازندران شاه بنهاد روی
	همیرفت با لشکر وخواسته			اسیران واسپان آراسته		۲۳۵
	چو این کرد برگشت دیو سپید			سوی خان خود رفت برسان شید
	بمازندران ماند کاؤس شاه			همی گفت کین بود از من گناه