شاهنامه (تصحیح ژول مل)/رزم سهراب با گردآفرید

by فردوسی

رزم سهراب با گردآفرید

	چو آگاه شد دختر گژدهم			که سالار آن انجمن گشت گم
	غمین گشت وبرزد خروشب بدرد			برآورد از دل یکی باد سرد
	زنی بد بکردار گردی سوار			همیشه بجنگ اندرون نامدار
	کجا نام او بود گردآفرید			که چون او بجنگ اندرون کس ندید
	چنان ننگش آمد زکار هجیر			که شد لاله برکش بکردار قیر		۲۷۵
	بپوشید درّع سواران جنگ			نبود اندر آن کار جای درنگ
	نهان کرد گیسو بزیر زره			بزد بر سر ترگ رومی گره
	فرود آمد از دژ بکردار شیر			کمر بر میان بادپای بزیر
	به پیش سپاه اندر آمد چو گرد			چو رعد خروشان یکی ویله کرد
	که گردان کدامند و جنگ آوران			دلیران وکار آزموده سران		۲۸۰
	که بر من یکی آزمونرا بجنگ			بگردد بسان دلاور نهنگ
	زجنگ آوران لشکر سرفراز			مر اورا نیآمد یکی پیش باز
	چو سهراب شیر اوژن اورا بدید			بخندید ولبرا بدندان گزید
	چنین گفت که آمد دیگر باره گور			بدام خداوند شمشیر وزور
	بپوشید خفتان وبر سر نهاد			یکی ترگ رومی بکردار باد		۲۸۵
	بیآمد دمان پیش گردآفرید			چو دخت کمند افگن اورا بدید
	کمانرا بزه کرد وبکشاد بر			نبد مرغ را پیش تیرش گذر
	بسهراب بر تیز باران گرفت			چپ وراست جنگ سواران گرفت
	نگه کرد سهراب وآمدش ننگ			برآشفت وتیز اندر آمد بجنگ
	سپر بر سرآورد وبنهاد روی			بنزدیک آن دختر جنگجوی		۲۹۰
	هم آورد را دید گردآفرید			که برسان آتش همی بر دمید
	کمانرا بزه بر ببازو فگند			سمندش برآمد بر ابر بلند
	سر نیزه را سوی سهراب کرد			عنان وسنان را پر از تاب کرد
	برآشفت سهراب وشد چون پلنگ			چو بدخواه او کرد چاره بجنگ
	عنان برگرائید وبرداشت اسپ			بیآمد بکردار آذرگشسپ		۲۹۵
	بدست اندرون نیزهٔ جان ستان			پس پشت خود کرد آنگه سنان
	بزد بر کمربند گردآفرید			زره بر تنش سربسر بر درید
	ززین برگرفتش بکردار گوی			که چگوان بزخم اندر آید بروی
	چو بر زین بپیچید گردآفرید			یکی تیغ تیز از میان برکشید
	بزد تیغ ونیزه بدو نیم کرد			نشست از بر زین وبرخاست گرد		۳۰۰
	به آورد با او پسنده نبود			بتابید ازو روی وبرگشت زود
	سپهبد عنان اژدهارا سپرد			بخشم از جهان روشنائی ببرد
	چو آمد خروشان بتنگ اندرش			بجنبید وبرداشت خود از برش
	رها شد زنبد زره موی اوی			درفشان چو خورشید شد روی اوی
	بدانست سهراب که او دختر است			سر موی او از در افسر است		۳۰۵
	شکفت آمدش گفت از ایران سپاه			چنین دختر آید به آوردگاه
	سواران جنگی بروز نبرد			برآرند بر چرخ گردنده گرد
	زفتراک بکشاد پیچان کمند			بینداخت وآمد میانش ببند
	بدو گفت از من رهائی مجوی			چرا جنگ جستی تو ای ماه روی
	بیآمد بدامم بسان تو گور			زچنگم رهائی نیابی بزور		۳۱۰
	کشادش رخ آنگاه گردآفرید			که آنرا جز این هیچ چاره ندید
	بدو روی بنمود وگفت ای دلیر			میان دلیران بکردار شیر
	دو لشکر نظاره برین جنگ ما			بدین گرز وشمشمیر وآهنگ ما
	کنون من کشاده چنین روی وموی			سپاه از تو گردد پر از گفتگوی
	که با دختری او بدشت نبرد			بدینسان بروی اندر آورد گرد		۳۱۵
	نباید که چندی درنگ آورد			همان نامرا زیر ننگ آورد
	نهانی بسازیم بهتر بود			خرد داشتن کار مهتر بود
	زبهر من از هر سو آهو مخواه			میان دو صف برکشیده سپاه
	کنون لشکر ودژ بفرمان تست			نباید گه آشتی جنگ جست
	دژ وگنج ودژبان سراسر تراست			چو آئی چنانکت مردا وهواست		۲۲۰
	چو رخساره بنمود سهراب را			زخوش آب بکشود عنّاب را
	یکی بودستان بد در اندر بهشت			ببالای او سرو دهقان نکشت
	دو چشمش گوزن ودو ابرو کمان			تو گفتی هوا بشکفد از میان
	بدو گفت ازین گفته هرگز مگرد			که دیدی مرا ووزگار نبرد
	بدآن بارهٔ دژ دل اندر مبند			که آن نیست برتر زچرخ بلند		۳۲۵
	بپای آورد زخم گوپال من			همان باره را نیزه وبال من
	عنانرا بپیچید گردآفرید			سمند سرافراز بر دژ کشید
	همی رفت وسهراب با او بهم			بیآمد بدرگاه دژ گژدهم
	در دژ کشادند وگردآفرید			تن خسته وبسته در دژ کشید
	در دژ بستند وغمگین شدند			پر از غم دل ودیده خونین شدند		۳۳۰
	از آزار گردآفرید وهجیر			پر از درد بودند برنا وپیر
	بر دختر آمد همی گژدهم			ابا نامداران وگردان بهم
	بدو گفت کای نیک دل شیرزن			پر از غم بد از تو دل انجمن
	که هم رزم جستی هم افسون ورنگ			نیآمد زکار تو بر دوده ننگ
	سپاس از خداوند چرخ بلند			که نآمد بجانت زدشمن گزند		۳۳۵
	بخندید بسیار گردآفرید			بباره برآمد سپه بنگرید
	چو سهراب را دید بر پشت زین			بدو گفت کای شاه ترکان وچین
	چرا رنجه گشتی چنین باز گرد			هم از آمدن هم زدشت نبرد
	بدو گفت سهراب کای خوب چهر			بتاج وبتخت وبماه وبمهر
	که این باره با خاک پست آورم			ترا ای ستمگر بدست آورم		۳۴۰
	چو بیچاره گردی وبیجان شوی			زگفت بهرزه پشیمان شوی
	پشیمانی آنگه نداردت سود			چو گردون گردان کلاهت ربود
	کجا رفت پیمان که کردی پدید			چو بشنید گفتار گردآفرید
	بخندید وبا او بافسوس گفت			که ترکان از ایران نیابند جفت
	چنین است که روزی نبودت زمن			بدین درد غمگین مکن خویشتن		۳۴۵
	همانا که تو خود زترکان تهی			که جز بآفرین بزرگان نهی
	بدآن زور وآن بازو وکتف ویال			نیابی کس از پهلوانان همال
	ولیکن چو آگاهی آید بشاه			که آورد گردی زترکان سپاه
	شهنشاه ورستم بجنبد زجای			شما با تهمتن ندارید پای
	نماند یکی زنده از لشکرت			ندانم چه آید زبد بر سرت		۳۵۰
	دریغ آیدم کین چنین یال وسغت			همی از پلنگان بیآید نهفت
	نباشی بس ایمن ببازوی خویش			خورد گاو نادان زپهلوی خویش
	ترا بهتر آید که فرمان کنی			رخ نامور سوی توران کنی
	چو بشنید سهراب ننگ آمدش			که آسان همی دژ بچنگ آمدش
	بزبر دژ اندر یکی جای بود			کجا دژ بدآن جای بر پای بود		۳۵۵
	بتاراج داد آن همه بوم ورست			بیکبارگی دست بدرا ببست
	چنین گفت کامروز بیگاه گشت			زپیکار ما دست کوتاه گشت
	بر آریم شبگیر ازین باره گرد			نهیم اندر این جای شور نبرد
	چو گفت این عنانرا بتابید ورفت			سوی جای خود راه را برگرفت