شاهنامه (تصحیح ژول مل)/خوان پنجم: گرفتار شدن اولاد به دست رستم

by فردوسی

خوان پنجم

گرفتار شدن اولاد بدست رستم

	وز آنجا سو راه بنهاد روی			چنان چون بود مردم راه جوی
	همی رفت پویان بجائی رسید			که اندر جهان روشنائی ندید
	شب تیره چون روی زنگی سیاه			ستاره بخمّ کمند اندرست
	عنان رخشرا داد وبنهاد روی			نه افراز دید از سیاهی نه جوی		۴۵۰
	وز آنجا سوی روشنائی رسید			زمین پرنیان دید یکر زخوید
	جهانی زپیری شده نوجوان			همه سبزه وآبهای روان
	همه جامه بر تنش چون آب بود			نیازش به آسایش وخواب بود
	برون کرد ببر بیان از برش			بخوی اندرون غرقه بد مغفرش
	بگسترد هر دو ابر آفتاب			بخواب وبه آرامش آمد شتاب		۴۵۵
	لگام از سر اسپ بر کرد خوار			رها کرد بر خوید وبر کشتزار
	بپوشید چون خشک شد خود وببر			گیا کرد بستر بسان هزبر
	چو در سبزه دید اسپرا دشتبان			کشاده زبان شد دمان ودنان
	سوی رتم ورخش بنهاد روی			یکی چوب زد گرم بر پای اوی
	چو از خواب بیدار شد پیلتن			بدو دشتبان گفت کای اهرمن		۴۶۰
	چرا اسپ در خوید بگذاشتی			بر رنج نابرده بر داشتی
	زگفتار او تیز شد مرد هوش			بجست و گرفتش یکایک دو گوش
	بیفشرد وبرکند هر دو زبن			نگفت از بد ونیک با او سخن
	سبک دشتبان گوشها بر گرفت			غریوان ازو ماند اندر شکفت
	بدآن مرز اولاد بد پهلوان			یکی نامداری دلیری جوان		۴۶۵
	بشد مرزبان نزد او با خروش			پر از خون سر ودست وکنده دو گوش
	بدو گفت مردی چو دیوی سیا			پلنگینه جوش وز آهن کلاه
	کجا او سراپای آهرمنست			وگر اژدها خفته در جوشن ات
	برفتم که اسپش برانم زکشت			مرا خود به اسپ وبکشته نهشت
	مرا دید وبر جست ویافه نگفت			دو گوشم بکند و همانجا بخفت		۴۷۰
	همی گشت اولاد در مرغزار			ابا نامداران زبهر شکار
	چو از دشتبان آن سخنها شنید			بنخچیرگه بر پی شمشیر دید
	عنانرا بپیچد با سرکشان			بدآنسو که بود از تهمتن نشان
	که تا بنگرد کو چه مردست خود			ابا او زبهر چه کردست بد
	چو آمد بتنگ اندرون جنگجوی			تهمتن سوی رخش بنهاد روی		۴۷۵
	نشست از بر زین وبرّنده تیغ			کشید و بیآمد چو غرّنده میغ
	رسیدند پس یک بدیگر فراز			ابا یک دگر بر کشادند راز
	بدو گفت اولاد نام تو چیست			چه مردی که شاه و پناه تو کیست
	نبایست کردن بدین سو گذر			ره نرّه شیران پر خاشخر
	چرا گوش این دشتبان کندهٔ			همان اسپ در کشت افگندهٔ		۴۸۰
	همیدون جهان بر تو سازم سیاه			ابر خاک آرم ترا این کلاه
	چنین گفت رستم که نام من ابر			اگر ابر باشد بجنگ هزبر
	همه نیزه وتیغ بار آورد			سرانرا سر اندر کنار آورد
	بگوش تو گر نام من بگذرد			دم جان وخون دلت بفسرد
	نیآمد بگوشت بهر انجمن			کمند وکمان گو پیلتن		۴۸۵
	هر آن مام کو چون تو زاید پسر			کفن دوز خوانیمش ومویه گر
	تو با این سپه پیش من راندی			همی گوژ بر گنبد افشاندی
	نهنگ بلا بر کشیدی از نیان			بیآویخت از پیش زین خمّ خام
	چو شیر اندر آمد میان رمه			بکشت آنکه بودند گردش همه
	بیک زخم دو دو سر سرفراز			بینداخت از تن بکردار کار		۴۹۰
	سرانرا ززخمش بخاک آورید			سر سرکشان زیر پی گسترید
	شکسته شد آن لشکر از پهلوان			گریزان برفتند وتیره روان
	در ودشت شد پر زگرد سوار			پراگنده گشتند بر کوه غار
	همی رفت رستم چو پیل دژم			کمند ببازوی در شصت خم
	به اولاد چون رخش نزدیک شد			کله دار را روز تاریک شد		۴۹۵
	بیفگند رستم کمند دراز			بخم اندر آورد سر سرفراز
	از اسپ اندر آمد دو دستش ببست			بپیش اند افگند وخود بر نشست
	بدو گفت اگر راست گوئی سخن			زکژّی نه سر بایم تو از تو نه بن
	نمائی مرا جای جای دیو سپید			همان جای پولاد غندی وبید
	همان جاه که بستست کاؤس شاه			کجا این بدیها نمودست راه		۵۰۰
	نمائی وپیدا کنی راستی			نیآری بداد اندرون کاستی
	من آن تاج وآن تخت وگرز گران			بگردانم از شاه مازندران
	تو باشی برین بوم وبر شهریار			گرایدون که کژّی نیآری بکار
	و گر کژّی آری بگفت اندرون			روان سازم از چشم تو رود خون
	بدو گفت اولاد مغزت زخشم			بپرداز و بکشای بکباره چشم		۵۰۵
	تن من مپرداز خیره زجای			بیابی زمن هرچه پرسی نشان
	بجائی که بستست کاؤس شاه			نمایم ترا یک بیک شهر وراه
	ترا خانة بید و دیو سپید			نمایم چو دادی دلم را نوید
	کنون تا بنزدیک کاؤس کی			صد افگنده فرسنگ فرخنده پی
	وز آنجا سوی دیو فرسنگ صد			بپآید یکی راه دشوار وبد		۵۱۰
	مبان دو کوهست پر هول جای			نپرّدر آسمانش همای
	میان دو صد چاهسازی شکفت			به پیمانش اندازه نتوان گرفت
	زدیوان جنگی ده ودو هزار			بشب پاسبانند بر کوهسار
	چو پولاد غندی سپهدارشان			چو بیدار سنجه نگهدارشان
	سر نرّه دیوان دیو سپید			کزو کوه لرزان بود همچو بید		۵۱۵
	یکی کوه یابی مرورا به تن			بر وکتف ویالش بود ده رسن
	ترا با چنین یال و دست و عنان			گذارندة تیغ و کرز و سنان
	چنین برز وبالا واین کارکرد			نه خوب است با دیو پیکار کرد
	از آن بگذری سنگ لاخ است ودشت			که آهو بر آن نیارد گذشت
	کزو بگذری رود آب است پیش			که پهنای او از دو فرسنگ بیش
	کنارنگ دیوی نگهبان اوی			همه نرّه دیوان بفرمان اوی		۵۲۰
	وز آن روی بزگوش با نرم پای			چو فرسنگ سیصد کشاده سرای
	زبزگوش تا شهر مازندران			رهی زشت وفرسنگهای گران
	پراگنده در پادشاهی سوار			همانا که هستش هزاران هزار
	چنان لشکری با سلچ و درم			نه بینی ازیشان یکیرا دژم
	زپیلان جنگی هزار ودویست			کزیشان بشهر اندرون جای نیست		۵۲۵
	تو تنها تنی واگر زآهنی			بسائی بسوهان آهرمنی
	بخندید رستم بگفتار اوی			بدو گفت اگر با منی راه جوی
	ببینی کزین یکتن پیلتن			چه آید بدآن نامدار اهرمن
	بنیروی یزدان پیروزگر			ببخت و بشمشیر و تیغ و هنر
	چو بینند تاو بر ویال من			بجنگ اندرون زخم گوپال من		۵۳۰
	بدرّد پی وپوست شان از نهیب			عنانرا ندانند باز ار رگیب
	بدآن سو کجا هست کاؤس کی			کنون راه بنمای وبردار پی
	بگفت این وبنشست بر رخش شاد			دوان بود اولاد مانند باد
	نیآسود تیره شب وپاک روز			همی راند تا پیش کوه اسپروز
	بدآنجا که کاؤس لشکر کشید			زدیو وزجادو بدو بد رسید		۵۳۵
	چو یک نیمه بگذشت از تیره شب			خروش آمد از دشت و بانگ جلب
	بمازندران آتش افروختند			بهر جای شمعی همی سوختند
	تهمتن به اولاد گفت آن کجاست			که آتش بر آمد زچپ وزراست
	در شهر مازندران است گفت			که بر شب دو بهره نیارند خفت
	بدآن جایگه باشد ارژنگ دیو			که هزمان برآید غرنگ وغریو		۵۴۰
	بخفت آن زمان رستم جنگ جوی			چو خورشید تابنده بنمود روی
	بپیچد اولادرا بر درخت			زبند کمدنش بیاویخت سخت
	بزین اندر افگند گرز نیا			همی رفت یکدل پر از کیمیا