شاهنامه (تصحیح ژول مل)/خوان ششم: جنگ رستم و ارژنگ دیو

by فردوسی

خوان ششم

جنگ رستم و ارژنگ دیو

	یکی مغفر خسروی بر سرش			خوی آلوده ببر بیان در برش
	به ارژنگ سالار بنهاد روی			چو آمد بر لشکر جنگجوی		۵۴۵
	یکی نعره زد در میان گروه			که گفتی بدرّید دریا و کوه
	برون جست از خیمه ارژنگ دیو			چو آمد از آنسان بگوشش غریو
	چو رستم بدیدش بر انگیخت اسپ			بر آمد بر او چو آذرگشسپ
	سر وگوش بگرفت بیالش دلیر			سر از تن بکندش بکردار شیر
	پر از خون سر دیو کنده زتن			بینداخت از آن سو که بد انجمن		۵۵۰
	چو دیوان بدیدند گوپال اوی			بدرّید دلشان زچنگال اوی
	نکردند یاد از بر وبوم ورست			پدر بر پسر همی راه جست
	برآمیخت شمشیر کین پیلتن			زدیوان بپرداخت آن انجمن
	چو خورشید برگشت گیتی فروز			بیآمد دمان تا بکوه اسپروز
	از اولاد بکشاد خمّ کمند			نشستند زیر درخت بلند		۵۵۵
	تهمتن از اولاد پرسید راه			بشهری کجا بود کاؤس شاه
	چو بشنید ازو تیز بنهاد روی			پیاده دوان پیش او راه جوی
	چو آمد بشهر اندرون تاججنش			خروشی برآورد چون رعد رخش
	چو بشنید کاؤس آواز اوی			بدانست آغاز وانجام اوی
	به ایرانیان گفت پس شهریار			که مارا سر آمد بد روزگار		۵۶۰
	خروشیدن رجشم آمد بگوش			روان ودلم تازه شد زین خروش
	بگاه قباد این چنین شبه کرد			کجا کرد با شاه ترکان نبرد
	همی گفت لشکر که کاؤس شاه			زبند گرانش شده جان تباه
	خرد از سرش رفته وهوش وفر			تو گوئی همی خواب گوید مگر
	نداریم چاره در آن بند سخت			همانا که از ما بگردید بخت		۵۶۵
	بیآمد هم اندر زمان پیش اوی			یل آتش افروز پرخاش جوی
	بنزدیک کاؤس شد پیلتن			همه سرفرازان شدند انجمن
	چو گودرز و چون طوس وگیو ودلیر			چو کستهم و شیدوش و بهرام شیر
	غریوید بسیار وبردش نماز			بپرسیدش از رنجهای دراز
	گرفتش به آغوش کاؤس شاه			بپرسیدش از زال واز رنج راه		۵۷۰
	بدو گفت پنهان از آن جادوان			همی رخش را کرد باید روان
	چو آید بدیو سپید آگهی			کز ارژنگ شد روی گیتی تهی
	که نزدیک کاؤس شاه پیلتن			همه نرّه دیوان شوند انجمن
	همه رنجهای تو بی بر شود			زدیوان جهان پر زلشکر شود
	تو اکنون ره خانهٔ دیو گیر			برنج اندر آورد تن وتیغ وتیر		۵۷۵
	اگر یار باشدت یزدان پاک			سر جادوان اندر آری بخاک
	گذر کرد باید هم از هفت کوه			زدیوان بهر جاه گروهان گروه
	یکی غار پیش آیدت هولناک			چنان چون شنیدم پر از ترس وباک
	گذارش پر از نرّه دیوان بجنگ			همه رزم را ساخته چون پلنگ
	بغار اندرون گاه دیو سپید			کزوبند لشکر به بیم وامید		۵۸۰
	توانی مگر کردن اورا تباه			که اویست سالار وپشت سپاه
	سپهرا زغم چشمها تیره شد			مرا چشم در تیرگی خیره شد
	پزشکان که دیدند کردند امید			بخون دل ومغز دیو سپید
	چنین گفت فرزانه مردی پزشک			که چون خون اورا بسان سرشک
	چکانی سه قطره بچشم اندرون			شود تیرگی پاک با خون برون		۵۸۵
	گو پیلتن جنگ را ساز کرد			وز آنجایگه رفتن آغاز کرد
	به ایرانیان گفت بیدار بید			که من کردم آهنگ دیو سپید
	که او پیل جنگی وچارهگر است			فراوان بگرد اندرش لشکر است
	گرایدون که پشت من آرد بخم			شما دیر مانید خوار ودژم
	و گر یار باشد خداوند هور			دهد مر مرا اختر نیک زور		۵۹۰
	همه بوم وبر باز یابیمو تخت			ببار آید آن خسروانی درخت