شاهنامه (تصحیح ژول مل)/خوان هفتم: کشتن رستم دیو سپید را

by فردوسی

خوان هفتم

کشتن رستم دیو سپید را

	وز آنجایگه تنگ بسته کمر			بیآمد پر از کینه وجنگ سر
	ابا خویشتن برد اولاد را			همیراند آن رخش چو باد را
	چو رخش اندر آمد بدآن هفت کوه			بدآن نرّه دیوان گروها گروه
	بنزدیک آن غار بی بن رسید			بگرد اندرش لشکر دیو بدید		۵۹۵
	به اولاد گفت آنچه پرسیدمت			همه بر ره راستی دیدمت
	کنون چون گه رفتن آمد فراز			مرا راه بنمای وبکشای راز
	بدو گفت اولاد چون آفتاب			شوم گرم دیو اندر آید بخواب
	بر ایشان تو پیروز باشی بجنگ			کنون یکزمان کرد باید درنگ
	زدیوان نبینی نشسته یکی			مگر جادوان باسبان اندکی		۶۰۰
	بد آنگه تو پیروز باشی مگر			اگر یار باشدت پیروزگر
	نکرد ایچ رستم برفتن شتاب			بدآن تا بیآمد بلند آفتاب
	سر وپای اولاد را کرد بست			بخمّ کمد آنگهی بر نشست
	بر آمیخت جنگی نهنگ از نیام			بغرّید چون رعد وبر گشت نام
	میان سپاه اندر آمد چو گرد			سرانرا بخنجر همی دور کرد		۶۰۵
	نه اتاد کس پیش او در بجنگ			نجستند با او یکی نام وننگ
	وز آنجایگه سوی دیو سپید			بیآمد بکردار تابنده شید
	بمانند دوزخ یکی چاه دید			بن چاه از تیرگی ناپدید
	زمانی همی بود در چنگ تیغ			نبد جای پیکار وجای گریغ
	چو مژگان بمالید ودیده بشست			در آن غار تاریک چندی بجست		۶۱۰
	بتاریکی اندر یکی کوه دید			سراسر غار ازو ناپدید
	برنگ شبه روی و چون شیر موی			جهان پر زبالا وپهنای اوی
	شغار اندرون دید رفته بخواب			بکشتن نکرد ایچ رستم شتاب
	بغرّید غرّیدنی چون پلنگ			چو بیدار شد اندر آمد بجنگ
	سوی رستم آمد چو کوهی سپاه			از آهنش ساعد از آهن کلاه		۶۱۵
	یکی آسیا سنگ را در ربود			بنزدیک رستم درآمد چو دود
	ازو شد د پیلتن پر نهیب			بترسید که آمد بتنگی نشیب
	بر آشفت برسان شیر ژیان			یکی تیغ تیزش بزد بر میان
	بنیروی رستم زبالای اوی			بیفتاد یک زان ویک پای اوی
	بریده بر آویخت با او بهم			چو پیل سرافراز و شیر دژم		۶۲۰
	بیک پا بکوشید با نامور			همه غاررا کرد زیر وزبر
	گرفت آن بر ویال گرد دلیر			که آرد مگر پهلوانرا بزیر
	همی گوشت کند از آن آن ازین			همی گل شد از خون سراسر زمین
	بدل گفت رستم گر امروز جان			بماند بمن زنده ام جاودان
	همیدون بدل گفت دیو سپید			که از جان شیرین شدن ناامید		۶۲۵
	گرایدون که از چنگ این اژدها			بریده پی وپوست یابم رها
	نه مهتر نه کهتر بمازندران			ببینند نیزم همی جاودان
	همی گفت ازین گونه دیو سپید			همی داد دل را بدآنسان نوید
	بدین گونه با یکدگر رزمجوی			زتنها روان بد خوی و خون بجوی
	تهمتن بنیروی جان آفرین			بکوشید بسیار با درد وکین		۶۳۰
	سرنجام از آن کینه وکارزار			بپیچید بر دیو گو نامدار
	بزد دست وبر داشتش نرّه شیر			بگردن بر آورد وافگند زیر
	زدش بر زمین همچو شیر ژیان			چنان کز تن وی برون رفت جان
	فروبرد خنجر دلش بر درید			جگرش از تن تیره بیرون کشید
	همه غار یکسر تن کشته بود			جهان همچو دریای خون گشته بود		۶۳۵
	بیآمد از اولاد بکشاد بند			بغتراک بست آن کیانی کمند
	به اولاد داد آن کشیده جگر			سوی شاه کاؤس بنهاد سر
	بدو گفت اولاد کای نرّه شیر			جهانرا بتیغ آوریدی بزیر
	نشانهای بند تو دارد تنم			بزیر کمندت همی بشکنم
	بچیزی که دادی دلم را امید			همی باز خواهد امیدم نوید		۶۴۰
	بپیمان شکستن نه اندر خوری			که شیر ژیان وکی منظری
	بدو گفت رستم که مازندران			سپارم بتو از کران تا کران
	یکی کار پیشست ورنج دراز			که هم با نشیبست وهم با فراز
	همی شاه مازندران را زگاه			بباید ربودن فگندن بچاه
	سر دیو جادو هزاران هزار			بیفگند باید بخنجر زبار		۶۴۵
	وز آنپس مگر خاکرا بسپرم			وگر نه زپیمان تو نگذرم
	رسید آنگهی نزد کاؤس کی			گو پهلوان شیر فرخنده پی
	بشادی برآمد زگردان فغان			که آمد سپهدار روشن روان
	ستایش کنانش دویدند پیش			برو آفرین بود زاندازه بیش
	چنین گفت کای شاه دانش پذیر			بمرگ بد اندیش رامش پذیر		۶۵۰
	بریدم جگرگاه دیو سپید			ندارد بدو شاه ازین پس امید
	زپهلوش بیرون کشیدم جگر			چه فرمان دهد شاه فیروز گر
	برو آفرین خوان کاؤس شاه			که بی تو مبادا کلاه وسپاه
	بر آن مام کو چون تو فرزند زاد			نشاید جز از آفرین کرد یاد
	هزار آفرین باد بر زال زر			ابر مرز زابل سراسر دگر		۶۵۵
	که چون تو دلیری پدید آورید			همانا که چون تو زمانه ندید
	مرا بخت ازین هر دو فرّختر است			که پیل هزبر اوژنم کهتر است
	چو از آفرینش بپرداخت کی			چنین گفت کای گرد فرخنده پی
	کنون خونش آور تو در چشم من			همان نیز در چشم این انجمن
	مگر باز بینیم دیدار تو			که بادا جهان آفرین یار تو		۶۶۰
	بچشمش چو اندر کشیدند خون			شد آن دیدهٔ تیره خورشید گون
	نهادند زیر اخترش تخت عاج			برآویختند ازبر عاج تاج
	نشست از بر تخت مازندران			ابا رستم ونامور مهتران
	چو طوس وفریبرز وگورز وگیو			چو رهّام وگرگین وبهرام نیو
	برین گونه یک هفته با رود ومی			همی رامش آراست کاؤس کی		۶۶۵
	بهشتم نشستند بر زین همه			جهانجوی وگردنکشان ورمه
	همه بر کشیدند گرز گران			پراگنده در شهر مازندان
	برفتند یکسر بفرمان کی			چو آتش که بر خیزد از خشک نی
	زشمشیر تیز آتش افروختند			همه شهر یکسر همی سوختند
	بکشتند چندان از آن جادوان			که از خون همیرفت جوی روان		۶۷۰
	بدآنگه که تیره شب آمد بتنگ			گوان آرمیدند یکسر زجنگ
	بلشکر چنین گفت کاؤس شاه			که اکنون مکافات کرده گناه
	چنان چون سزا بد بدیشان رسید			زکشتن کنون دست باید کشید
	بباید یکی مرد با هوش وسنگ			کجا باز داند شتاب از درنگ
	شود نزد سالار مازندران			کند دلش بیدار ومغزش گران		۶۷۵
	بدآن کار خشنود شد پور زال			و گردان که بودند با او همال
	فرستاد نامه بنزدیک اوی			برافروخت آن جان تاریک اوی