شاهنامه (تصحیح ترنر ماکان)/گفتار در آفرینش مردم

by فردوسی

گفتار در آفرینش مردم

	چو زین بگذری مردم آمد پدید			شد این بندها را سراسر کلید
	سرش راست بر شد چو سروِ بلند			به گفتارِ خوب و خرد کار بند
	پذیرندهٔ هوش و رای و خرد			مر او را دد و دام فرمان برد
	ز راهِ خرد بنگری اندکی			که معنی مردم چه باشد یکی
	مگر مردمی خیره دانی همی			جز این را نشانی ندانی همی
	ترا از دو گیتی برآورده‌اند			به چندین میانجی بپرورده‌اند
	نخستینِ فطرت پسینِ شمار			توئی خویشتن را ببازی مدار
	شنیدم ز دانا دگرگونه زین			چه دانیم راز جهان آفرین
	نگه کن سرانجام خود را به‌بین			چو کاری بیابی بهی برگزین
	برنج اندر آری تنت را رواست			که خود رنج بردن بدانش سزاست
	نگه کن برین کنبذِ تیزگرد			که درمان ازویست و زویست درد
	نه گشتِ زمانه بفرسایدش			نه این رنج و تیمار بگزایدش
	نه از گردش آرام گیرد همی			نه چون ما تباهی پذیرد همی
	ازو دان فزونی وزو دان شمار			بد و نیک نزدیک او آشکار
	ز یاقوت سرخ است چرخ کبود			نه از باد و آب و نه از گرد و دود
	به چندان فروغ و به چندان چراغ			بیاراسته چون بنوروز باغ