شاهنامه (تصحیح ترنر ماکان)/رفتن فریدون بجنگ ضحاک

by فردوسی

رفتن فریدون بجنگ ضحاک

	فریدون بخورشید بر برد سر			کمر تنگ بستش بکین پدر
	برون رفت خرم بخرداد روز			به نیک اختر و فال گیتی فروز
	سپاه انجمن شد بدرگاه اوی			بابر اندر آمد سرِ گاه اوی
	به پیلان گردن کش و گاومیش			سپه را همی توشه بردند پیش
	کیانوش و پرمایه بر دست شاه			چو کهتر برادر و را نیک خواه
	همی رفت منزل بمنزل چو باد			سری پر ز کینه دلی پر ز داد
	رسیدند بر تازیانِ نوند			بجای که یزدان پرستان بُدند
	چو پب تیره‌تر گشت از آنجایگاه			خرامان بیامد یکی نیک‌خواه
	فروهشته از مشک تا پای موی			بکردار حور بهشتیش روی
	سروشی بُد آن آمده از بهشت			که تا باز گوید بدو خوب و زشت
	سوی مهتر آمد بسان پری			نهانش بیاموخت افسونگری
	که تا بندها را بداند کلید			گشاده بافسون کند ناپدید
	فریدون بدانست کاین ایزدیست			نه اهریمنی و نه کار بدیست
	شد از شادمانی رخش ارغوان			که تن را جوان دید و دولت جوان
	خورشها بیاراست خوالیگرش			یکی پاک خوان از در مهترش
	چو شد توشه خورده شتاب آمدش			گران شد سرش رای خواب آمدش
	چو آن ایزدی رفتن کار اوی			بدیدند وان بختِ بیدار اوی
	برادر سبک هر دو بر خاستند			تبه کردنش را بیاراستند
	یکی کوه بود از برش برزکوه			برادرش هر دو نهان از گروه
	بپائین کُه شاه خفته بناز			شده یکزمان از شب دیریاز
	بکُه بر شدند آن دو بیدادگر			وزایشان نبُد هیچکس را خبر
	ز خارا بکندند سنگی گران			ندیدند مر کارِ بد را کران
	چو ایشان ازان کوه کندند سنگ			بدان تا بکوبد سرش بیدرنگ
	ازان کوه غلطان فرو گاشتند			مرآن خفته را کشته پنداشتند
	بفرمان یزدان سر خفته مرد			خروشیدنِ سنگ بیدار کرد
	بافسون همان سنگ بر جای خویش			به بست و نه غلطید یکذرّه بیش
	فریدون کمر بست و اندر کشید			نکرد آن سخن را بر ایشان پدید
	بر اندو بُدش کاوه پیشِ سپاه			دلش پر ز کینه ز ضحاک شاه
	برافراشته کاویانی درفش			همایون همان خسروانی درفش
	باروندرود اندر آورد روی			چنان چون بود مرد دیهیم جوی
	اگر پهلوانی ندانی زبان			بتازی تو اروند را دجله دان
	سوم منزل آن شاه آزاد مرد			لب دجلهٔ شهر بغداد کرد
	چو آمد بنزدیک اروندرود			فرستاد زی رودبانان درود
	که کشتی و زورق هم اندر شتاب			گذارید یکسر برین روی آب
	مرا با سپاهم بدانسو رسان			ازینها کسی را بدین سو ممان
	نیاورد کشتی نگهبانِ رود			نیامد بگفت فریدون فرود
	چنین داد پاسخ که شاهِ جهان			چنین گفت با من سخن در نهان
	که کشتی کسی را مده تا نخست			جوازی بمهرم نیابی درست
	فریدون چو بشنید شد خشمناک			ازان ژرف دریا نیامدش باک
	به تندی میانِ کیانی ببست			بران بارهٔ شیردل بر نشست
	سرش تیز شد کینه و جنگ را			بآب اندر افگند گلرنگ را
	به‌بستند یارانش یکسر کمر			پیاپی بدریا نهادند سر
	بران بادپایان با آفرین			بآب اندرون غرقه کردند زین
	سر سرکشان اندر آمد ز خواب			ز ناویدن چارپایان در آب
	بآب اندرون تن در آورده پاک			چنان چون کند خور شب تیره چاک
	بخشکی رسیدند سر جنگ‌جوی			به بیت‌المقدّس نهادند روی
	چو بر پهلوانی زبان راندند			همی گنگ دژهوختش خواندند
	بتازی کنون خانهٔ پاک خوان			برآورده ایوان ضحاک دان
	چو از دشت نزدیک شهر آمدند			ازین شهر جوینده بهر آمدند
	ز یک میل کرد آفَریدون نگاه			یکی کاخ دید اندران شهرِ شاه
	که ایوانش برتر ز کیوان نمود			تو گفتی ستاره بخواهد ربود
	فروزنده چون مشتری بر سپهر			همه جای شادی و آرام و مهر
	بدانست کان خانهٔ اژدهاست			که جای بزرگی و جای بهاست
	بیارانش گفت آنکه از تیره خاک			برآرد چنین جا بلند از مغاک
	بترسم همی زانکه با او جهان			یکی راز دارد مگر در نهان
	همان به که ما را بدین جای تنگ			شتابیدن آید بجای درنگ
	بگفت و بگرز گران دست برد			عنان بارهٔ تیزتک را سپرد
	تو گفتی یکی آتشستی درست			که پیش نگهبان ایوان برست
	گران گرز برداشت از پیش زین			تو گفتی همی برنوردد زمین
	کس از روزبانان بدر بر نماند			فریدون جهان آفرین را بخواند
	باسپ اندر آمد بکاخ بزرگ			جهان ناسپرده جوان سترگ
	طلسمی که ضحاک سازیده بود			سرش باسمان بر فرازیده بود
	فریدون ز بالا فرود آورید			که آن جز بنام جهاندار دید
	یکی گرزهٔ گاو سر بر سرش			زدی هر که آمد همی در برش
	وزان جادوان کاندر ایوان بدید			همه نامور نرّه دیوان بدید
	سرانشان بگرزِ گران کرد پست			نشست از برِ گاه جادوپرست
	نهاد از برِ تخت ضحاک پای			کلاهِ کئی جست و بگرفت جای
	برون آورید از شبستان اوی			بتانِ سیه چشم خورشیدروی
	بفرمود شستن سرانشان نخست			روان‌شان از آن تیرگیها بشست
	رهِ داور پاک بنمودشان			ز آلودگیها بپالودشان
	که پروردهٔ بت‌پرستان بُدند			سراسیمه بر سان مستان بدند
	پس آن خواهران جهاندار جم			ز نرگس گل سرخ را داده نم
	کشادند بر آفریدون سخن			که نو باش تا هست گیتی کهن
	چه اختر بُد این از تو ای نیک‌بخت			چه باری ز شاخِ کدامین درخت
	که ایدون ببالین شیر آمدی			ستمگاره مردِ دلیر آمدی
	چه مایه جهان گشت بر ما ببد			ز کردار این جادوی کم‌خرد
	چه مایه کشیدیم رنج و بلا			ازین اهرمن کیش دوش‌اژدها
	ندیدیم کس کاین چنین زهره داشت			بدین جایگه از هنر بهره داشت
	کش اندیشهٔ گاهِ او آمدی			و گرش آرزو جاهِ او آمدی
	چنین داد پاسخ فریدون که بخت			نماند بکس جاودانه نه تخت
	منم پورِ آن نیک بخت آبتین			که بگرفت ضحاک ز ایران زمین
	بکشتش بزاری و من کینه‌جوی			نهادم سوی تخت ضحاک روی
	همان گاو پرمایه کم دایه بود			ز پیکر تنش هم چو پیرایه بود
	ز خون چنان بی‌زبان چارپای			چه آمد بران مرد ناپاک رای
	کمر بسته‌ام لاجرم جنگ‌جوی			از ایران بکین اندر آورده روی
	سرش را بدین گرزهٔ گاوچهر			بکوبم نه بخشایش آرم نه مهر
	سخنها چو بشنید ازو ارنواز			گشاده شدش بر دلِ پاک راز
	بدو گفت شاه آفریدون توئی			که ویران کن تنبل و جادوئی
	کجا هوش ضحاک بر دست تست			گشاده جهان بر کمربست توست
	ز تخم کیان ما دو پوشیده پاک			شده رام با او ز بیم هلاک
	همی خفتن و خاست با جفت مار			چه‌گونه توان بردن ای شهریار
	فریدون چنین پاسخ آورد باز			که گر چرخ دادم دهد از فراز
	ببرّم پی اژدها را ز خاک			بشویم جهان را ز ناپاک پاک
	بباید شما را کنون گفت راست			که آن بی بها اژدهافش کجاست
	برو خوب رویان گشادند راز			مگر اژدها را سر آری بگاز
	بگفتند کو سوی هندوستان			بشد تا کند بند جادوستان
	ببرّد سر بی‌گناهان هزار			هراسان شده‌است از بدِ روزگار
	کجا گفته بودش یکی پیش بین			که پردخته ماند ز تو این زمین
	فریدون بگیرد سرِ تخت تو			همیدون فرو پژمرد بخت تو
	دلش زان زده فال بر آتشست			همان زندگانی برو ناخوش است
	همی خون دام و دد و مرد و زن			بریزد کند در یکی آب‌زن
	مگر کو سر و تن بشوید بخون			شود فال اخترشناسان نگون
	همان نیز ازان مارها بر دو کِفت			برنج دراز است مانده شگِفت
	ازین کشور آید بدیگر شود			ز رنجِ دو مارِ سیه نغنود
	بیامد کنون گاهِ بازآمدنش			که جایی نباشد فرار آمدنش
	گشاد آن نگارِ جگر خسته راز			نهاده بدو گوش گردن فراز