شاهنامه (تصحیح ژول مل)/گرفتار شدن سیاوش به دست افراسیاب

by فردوسی

گرفتار شدن سیاوش بدست افراسیاب

	چو این کرده شد ساز ورفتن گرفت			زبخت بد خویش مانده شگفت
	یکی اسپ آسوده را بر نشست			رخ از خون دیده شده چون کبست		۲۳۴۵
	بفرمود آنگه بایرانیان			که بر راه ایران ببندند میان
	یک ونیم فرسنگ ببرید راه			رسید اندرو شاه توران سپاه
	سپه دید با تیغ وگرز وزره			سیاوش زده بر زره بر گره
	بدل گفت گرسیوز این راست گفت			چنین راستی را نباید نهفت
	سیاوش بترسید از بیم جان			ولیکن نمی خواست گشتن نهان		۲۳۵۰
	باستاد تا نزدش آمد سپاه			ستادند پیش سیاوخش شاه
	سیاوش بد ایستاده بر جایگاه			مگر گفت بدخواه گردد تباه
	همی بنگرید این بدآن آن بدین			که کینه نبدشان بدل پیش ازین
	رده بر کشیدند ایرانیان			ببستند خون ریختند را میان
	همه با سیاوش گرفتند جنگ			ندیدند جای یکون ودرنگ		۲۳۵۵
	کنون خیره گفتند مارا کشند			نباید که بر خاک تنها کشند
	بمان تا از ایرانیان دستبرد			به بینند ومشمر چنین کار خرد
	سیاوش چنین گفت کین رای نیست			همان جنگ را مابه وجای نیست
	بگوهر بر آن روز ننگ آورم			که من پیش شه هدیه جنگ آورم
	مرا چرخ گردان اگر بی گناه			بدست بدان کرد خواهد تباه		۲۳۶۰
	بمردی بدآن روز آهنگ نیست			که با کردگار جهان جنگ نیست
	چه گفت آن خردمند با رای وهوش			که با اختر بد بمردی مکوش
	چنین گفت از آنپس بافراسیاب			که ای پر هنر شاه با جاه وآب
	چرا جنگ جوی آمدی با سپاه			چرا کشت خواهی مرا بی گناه
	سپاه دو کشور پر از کین کنی			زمین وزمان پر زنفرین کنی		۲۳۶۵
	چنین گفت گرسیوز کم خرد			زتو این سخنها کی اندر خورد
	گر ایدر چنین بی گناه آمدی			چرا با زره نزد شاه آمدی
	پذیره شدن زین نشان راه نیست			کمان وزره هدیهٔ شاه نیست
	سیاوش بدانست کآن کار اوست			برآشفتن شاه بازار اوست
	از آنپس که بشنید آن زشت خوی			بدو گفت کای ناکس کینه جوی		۲۳۷۰
	تو زین کرده فرجام کیفر بری			زتخمی کجا کشتهٔ بر خوری
	هزاران سر مردم بی گناه			بدین گفت تو گشت خواه تباه
	بگفتار تو خیره گشتم زراه			تو کردی که آزرده گشتست شاه
	وزآنپس چنین گفت کای شهریار			بتیزی مدار آتش اندر کنار
	نه بازیست این خون من ریختن			ابا بیگناهان برآویختن		۲۳۷۵
	بگفتار گرسیوز بد نژاد			مده شهر توران وخود را بباد
	نگه کرد گرسیوز رنگ کار			زگفت سیاوخش با شهریار
	برآشفت وگفت ای سپهبد چه بود			بدشمن چه بایدت گفت وشنود
	چو گفتار گرسیوز افراسیاب			شنید وبرآمد بلند آفتاب
	بلشکر بفرمود تا ایغ تیز			کشند وخروشند چون رستخیز		۲۳۸۰
	سیاوخش از بهر پیمان که بست			سوی تیغ ونیزه نیازید دست
	نفرمود کسرا زیاران خویش			که آرد یکی پای در جنگ پیش
	بداندیش افراسیاب دژم			همی کرد بر شاه ایران ستم
	همی گفت یکسر بخنجر دهید			برین دشت کشتی بخون بر نهید
	از ایران سپه بود مردی هزار			همه نامدار از در کارزار		۲۳۸۵
	همه کشته خسته جگر وبرگشته کار			سرآمد بدیشان چنان روزگار
	نیارست یک ترک بر روی شاه			نیازید دست اندر آن کینه گاه
	چو بخت سیاوخش برگشته شد			دلیران او یکسره کشته شد
	گرفتند هرکس ابر شاه دست			بینداختند تیر پنحاه وشست
	بتیز وبنیزه ببد خسته شاه			نگون اندر آمد زپشت سپاه		۲۳۹۰
	همی گشت بر خاک تیره چو مست			گروی زره دست اورا ببست
	نهادند بر گردنش پالهنگ			دو دست از پس پشت بسته چو سنگ
	روان خون از آن چهرهٔ ارغوان			هم از روز نادیده چشم جوان
	همی تاختندش پیاده کشان			چنان روزبانان مردم کشان
	برفتند سوی سیاوخش گرد			پس وبیش وهر سو سپه بود گرد		۲۳۹۵
	چنین گفت سالار توران سپاه			کز ایدر کشیدش بیکسو زراه
	کنیدش بخنجر سر از تن جدا			بشخّی که هرگز نروید گیا
	بریزید خونش برآن گرم خاک			ممانید دیر ومدارید باک
	چنین گفت با شاه یکسر سپاه			کزو شهریارا چه دید گناه
	چه کردست با تو نگوئی همی			که بر خون او دست شوئی همی		۲۴۰۰
	چرا کشت خواهی کسیرا که تاج			بگرید برو زار وهم تخت عاج
	بهنگام شادی درختی مکار			که زهر آرد از بار او روزگار
	همی بود گرسیوز بدگمان			زبیهودگی یار مردم کشان
	که خون سیاوش بریزد زدرد			کزو داشت در دل بروز نبرد
	زپیران یکی بود کهتر بسال			برادر بد اورا وفرّخ همال		۲۴۰۵
	کجا پیلسم بود نام جوان			گوی پر هنر بود وروشن روان
	چنین گفت با نامور پیلسم			که این شاخ را بار دردست وغم
	زدانا شنیدم یکی داستان			خرد بد بدو نیز همداستان
	که آهسته دل کی پشیمان شود			هم آشفته را هوش درمان شود
	شتاب وبدی کار آهرمنست			پشیمانی جان ورنج تنست		۲۴۱۰
	سری را که باشی ورا پادشا			بتیزی بریدن نباشد روا
	ببندش همی دار تا روزگار			برین مردرا باشد آموزگار
	چو باد خرد بر دلت بر وزد			از آنپس ورا سر بریدن سزد
	مفرمای اکنون وتیزی مکن			که تیزی پشیمانی آرد ببن
	سری را کجا تاج باشد کلاه			نشاید برید ای خردمند شاه		۲۴۱۵
	چه برّی همی تو سر بیگناه			که کاؤس ورستم بود کینه خواه
	پدر شاه ورستمش پرورده است			بنیکوی اورا برآورده است
	نه بینیم ما نیک ازین زشت کار			به پیچی بفرجام ازین روزگار
	بیاد آورد آن تیغ الماسگون			کز آن تیغ گردد جهان سر نگون
	وز آن نامداران ایران گروه			که از جنگشان گشت گیتی ستوه		۲۴۲۰
	فریبرز کاؤس درّنده شیر			که هرگز ندیدش کس از جنگ سیر
	چو پیل دمنده گو پیلتن			که خوارست بر چشم او انجمن
	چو گودرز وگرگین وفرهاد وطوس			ببندند بر کوههٔ پیل کوس
	بدین کین ببندند یکسر کمر			درو دشت گردد پر از نیزه ور
	نه من پای دارمنه مانند من			نه گردی زگردان این انجمن		۲۴۲۵
	همانا که پیران بیآید پگاه			ازو بشنود داستان نیز شاه
	مگر خود نیازت نیآید بدین			مگستر بگیتی چنین تخم کین
	مغرمای کردن بدین بر شتاب			که توران شود سر بسر زین خراب
	سپهبد زگفتار او نرم شد			ولیکن برادر بی آزرم شد
	بدو گفت گرسیوز ای هوشمند			بگفت جوانی هوارا مبند		۲۴۳۰
	از ایرانیان دشت پر کرگس شد			گر از کین بترسی همینت بس است
	سیاوش چو بخروشد از روم وچین			پر از گرز وشمشیر بینی زمین
	همی بد که کردی ترا خود نه بس			که خیره همه بشنوی رای کس
	سپردی هم مار وخستی سرش			بدیبا بپوشید خواهی برش
	گرایدون که اورا بجان زینهار			دهی من نباشم بر شهریار		۲۴۳۵
	روم گوشهٔ گیرم اندر جهان			مگر خود سرآید بزودی روان
	برفتند پیچان دمور وگروی			بر شاه توران نهادند روی
	که چندین زخون سیاوش مپیچ			که آرام بخواب آید اندر بسیچ
	بگفتار گرسیوز رهنمای			برآرای وبردار دشمن زجای
	زدی دام ودشمن گرفتی بدوی			بکش تیز وتیره مکن آب روی		۲۴۴۰
	سر اینست از ایران که داری بدست			دل بدسگالان بباید شکست
	سپاهی بدین گونه کردی تباه			نگر تا چه گونه بود با تو شاه
	اگر خود نیآزردیت از نخست			بآب این گنه را توانست شست
	کنون آن به آید که او در جهان			نباشد پدید آشگار ونهان
	بدیشان چنین پاسخ آورد شاه			کزو من بدیده ندیدم گناه		۲۴۴۵
	ولیکن بگفت ستاره شمر			بفرجام زو سختی آید بسر
	ورایدون که خونش بریزم بکین			یکی گرد خیزد زتوران زمین
	که خورشید از این گرد تیره شود			هشیوار از آن روز خیره شود
	بتوران گزند مرا آمدست			غم ودرد ورنج مرا آمدست
	رها کردنش بدتر از کشتنست			همان کشتنش نیز رنج منست		۲۴۵۰
	خردمند با مردم بدگمان			نداند کسی راز چرخ روان