شاهنامه (تصحیح ژول مل)/رای زدن سیاوش با بهرام و زنگه

by فردوسی

رای زدن سیاوش با بهرام وزنگنه

	دو تنرا زلشکر کنداوران			چو بهرام وچون زنگنهٔ شاوران
	بدآن رازشان خواند نزدیک خویش			بپرداخت ایوان وبنشاند پیش		۱۰۷۵
	که رازش همی بود با هر دوتن			از آنپس که شد رستم از انجمن
	بدیشان چنین گفت کز بخت بد			فراوان همی بر تنم بد رسد
	بدآن مهربانی دل شهریار			بسان درختی پر از برگ وبار
	چو سودابه اورا فریبنده گشت			تو گفتی که زهر گزاینده گشت
	شبستان او گشت زندان من			بپژمرد ازو بخت خندان من		۱۰۸۰
	چنین رفت بر سر مرا روزگار			که با مهر او آتش آورد بار
	گزیدم برآن سور سختی ورزم			همی دور ماندم زشادی وبزم
	ببلخ اندرون بود چندین سپاه			سپهبد چو گرسیوز کینه خواه
	نشسته بسغد اندرون شهریار			پر از کینه با تیغ زن صد هزار
	برفتیم برسان باد دمان			نجستیم در جنگ ایشان زمان		۱۰۸۵
	چو کشور سراسر بپرداختند			گروگان وآن هدیها ساختند
	همه موبدان آن نمودند راه			که ما بازگردیم ازین رزمگاه
	ورا گر زبهر فزونیست جنگ			چو گنج آمد وکشور اورا بچنگ
	چه باید همی خیره خون ریختن			چنین کین بدل اندر آویختن
	سری کش نباشد زمغز آگهی			نه از بدتری باز داند بهی		۱۰۹۰
	قباد آمد ورفت وگیتی سپرد			وز این پس همه رفته باید شمرد
	پسندش نیآمد همی کار من			بکوشد برنج وبه آزار من
	بخیره همی جنگ فرمایدم			بترسم که سوگند بگزایدم
	همی سر زیزدان نباید کشید			زکار نیگان نباید رمید
	دو گیتی همی برد خواهد زمن			بمانم بکام دل آهرمن		۱۰۹۵
	وزآنپس که داند کز آن کارزار			کرا بر کشد گردش روزگار
	نزادی مرا کاشکی مادرم			وگر زاد مرگ آمیدی بر سرم
	که چندین بلاها بباید کشید			فراوان غم ورنج
	درختیست این برکشیده بلند			که بارش همه زهر وبرگش گزند
	برین گونه پیمان که من کرده ام			بیزدان وسوگندها خورده ام		۱۱۰۰
	اگر سر بگردانم از راستی			فراز آید از هر سوی کاستی
	زبان برکشابند هر کس ببد			بهر جای بر من چنان چون سزد
	پراگنده شد در جهان این سخن			که با شاه ترکان فگندیم بن
	بکین بازگشتن همیدون زدین			کشیدن سر از آسمان وزمین
	چنین کی پسندد بمن کردگار			کجا بر دهد گردش روزگار		۱۱۰۵
	شوم گوشهٔ جویم اندر جهان			که نامم زکاؤس گردد نهان
	که روشن زمانه برآنسان بود			که فرمان ورای جهانیان بود
	تو ای نامور زنگهٔ شاوران			بیآرای تنرا برنج گران
	برو تا بدرگاه افراسیاب			درنگی مباش ومه سر بخواب
	گروگان واین خواسته هر چه هست			زدینار واز گنج وجای نشست		۱۱۰۰
	ببر آن همه باز بر پیش اوی			بگویش که مارا چه آمد بروی
	بفرمود بهرام گودرز را			که این نامور لشکر ومرزرا
	سپردم ترا حلمه با پیل وکوس			بمان تا بیآید سپهدار طوس
	بدو ده تو این لشکر وخواسته			همه کارها یکسر آراسته
	یکایک بروبر شمر هرچه هست			زگنج وزتاج وزتخت نشست		۱۱۱۵
	چو بهرام بشنید گفتار اوی			دلش گشت پیچان زکردار اوی
	ببارید خون زنگهٔ شاوران			بنغرید بر بوم هاماوران
	پر از غم نشستند هر دو بهم			روانشان زگفتار او شد دژم
	بدو گفت بهرام کین رای نیست			ترا بی پدر جهان جای نیست
	یکی نامه بنویس نزدیک شاه			دگر باره زو پیلتن را بخواه		۱۱۲۰
	اگر جنگ فرمان دهد جنگ ساز			سخن کوته است او نگیری دراز
	گر آرام گیری سخن تنگ نیست			ترا پوزش اندر پدر ننگ نیست
	مرا گر فرستی بنزدیک اوی			برافروزم آن جان تاریک اوی
	دلت گر چنین رنجه گشت از نوا			رها کن نه جنگست بر تو روا
	بنامه جز از جنگ فرمانش نیست			نگفتست کاری که درمانش نیست		۱۱۲۵
	بفرمان کاؤس جنگ آوریم			جهان بر بداندیش تنگ آوریم
	مکن خیره اندیشه بر دل دراز			سر او بچربی بدام آر باز
	مگردان بما بر دژم روزگار			چو آمد درخت بزرگی ببار
	پر از خون مکن دیده وتاج وتخت			مخوشان دل خسروانی درخت
	چگونه بود بی تو تخت وکلاه			سیاه ودر وپرده وبارگاه		۱۱۳۰
	سر ومغز کاؤس آتشگده است			همان مایه وجنگ او بیهده است
	وگر آسمانی جز این است راز			چه باید کشیدن سخنها دراز
	نپذرفت از آن دو خردمند پند			دگر گونه بد رای چرخ بلند
	چنین داد پاسخ که فرمان شاه			بر آنم که برتر زخورشید وماه
	ولیکن بپیمان یزدان دلیر			نباشد زخاشاک تا پیل وشیر		۱۱۳۵
	کسی که زفرمان یزدان بتافت			سراسیمه شد راه دانش نیافت
	همی دست یازید باید بخون			بکین دو کشور بدن رهنمون
	زبهر نوا هم بیآزارد اوی			سخنهای گم گشته باز آرد او
	وگر باز گردم ازین رزمگاه			شوم کار ناکارده نزدیک شاه
	همان خشم وپیکار کار آورد			سرشک غم اندر کنار آورد		۱۱۴۰
	وگر تیره تان شد دل از کار من			بپیچیدتان سر زگفتار من
	فرستاده خود باشم ورهنمای			بمانم برین دشت پرده سرای
	کسی کو نبیند همی گنج من			چرا برگمارم برو رنج من
	سیاوش چو پاسخ چنین داد باز			بپژمرد جان دو گردن فراز
	زبیم جدائیش گریان شدند			چو بر آتش تیز بریان شدند		۱۱۴۵
	همی دید دل وچشم بد روزگار			که اندر نهان چیست با شهریار
	نخواهد بدن نیز دیدار اوی			از آن چشم گریان شد از کار اوی
	چنین گفت زنگه که ما بنده ایم			بمهر سپهبد دل آگنده ایم
	فدای تو بادا تن وجان ما			چنین باد تا مرگ پیمان ما
	چو پاسخ چنین یافت از نیکخواه			چنین گفت با زنگه بیدار شاه		۱۱۵۰
	که روز شاه ترکان سپه را بگوی			گزین کار مارا چه آمد بروی
	ازین آشتی جنگ بهر منست			همه نوش تو درد وزهر منست
	زپیمان تو سر نکردم تهی			وگر چه بمانم زتخت مهی
	جهاندار یزدان پناه منست			زمین تخت وگردون کلاه منست
	ودیگر که بر خیره نا کرده کار			نشایست رفتن بر شهریار		۱۱۵۵
	یکی راه بکشای تا بگذرم			بجائی که کرد ایزد آبشخورم
	یکی کشوری جویم اندر جهان			که نامم زکاؤس کردد نهان
	زخوی بد اوسخن نشنوم			زپیکار او بیکزمان بغنوم