در دوره اشکانیان به آسور قدیم اطلاق میشده و محلّهای تاریخی مانند نینوا و اربیل و گوگامل در این صفحه واقع بودند و کرسی این ولایت را نصیبین مینامیدند و نیز از وقایعی، که بنا بر مدارک ارمنی ذکر شد، معلوم است، که پادشاهان دستنشانده آدیابن از اشکانیان بودند و با خانواده اشکانی ایران قرابت داشتند. بعد چنین بنظر میآید، که در ابتداء، یعنی قبل از اینکه دولت اشکانی قوّت یابد، ارامنه بین النهرین را داشتهاند و پادشاهانی، که از خانواده برادر تیگران پادشاه ارمنستان بودند و نخستین آنها ارشام نام داشته، در بین النهرین سلطنت میکردهاند و در این وقت ادس هم از قلمرو حکمرانی آنها بشمار میرفته. منتها حکّامی از اعراب از طرف ارمنستان در اینجا حکومت میکردند و استقلال داخلی داشتند، ولی بعدها ارمنستان نتوانسته است ادس را از دستبرد پادشاهان آدیابن یا نصیبین حفظ کند، زیرا پارتیها از آنها حمایت میکردهاند. کلیة کمی مدّت سلطنت حکمرانان ادس میرساند، که اغتشاشات داخلی یا خارجی دامنگیر این صفحه بوده و این اوضاع تا سلطنت ماآنو سافلول دوام یافته. دیونیس تلمار نویسنده شامی گوید (تاریخ خسرون، صفحه ۹۲ و ۹۳)، که ماآنو پس از ۲۸ سال و هفت ماه سلطنت تخت را برای پسرش، که نیز ماآنو نام داشت گذارد. او شش سال سلطنت کرد و بعد آبگار جانشین او گردید. این پادشاه را آبگار اوشاما (یعنی سیاه) نامیدهاند. نویسنده مذکور نمیگوید، که او پسر کی بود، ولی چنین بنظر میآید، که پسر مانو نبوده. موافق نوشتههای موسیخورن (تاریخ ارمنستان، کتاب ۲، فصل ۲۵ و ۲۶) آبگار نامی پسر ارشام در نصیبین بود و مانند پدرش در آنجا سلطنت میکرد. چون مدّت سلطنت آبگار اوشام بیست سال بوده ظنّ قوی میرود، که آبگار پسر او تقریباً شش سال ق. م در نصیبین بر تخت نشسته، زیرا سرشماری، در امپراطوری روم و ولادت مسیح ع موافق نوشتههای موسیخورن (کتاب ۲، فصل ۲۵) در سلطنت او روی داده. آبگار پس از اینکه چندی در نصیبین حکمرانی داشت در سلطنت تیبریوس قیصر روم در ادس اقامت گزید
برگه:Tarikh-e Iran-e Bastan.pdf/۲۶۸۳
ظاهر