پرش به محتوا

برگه:Tarikh-e Iran-e Bastan.pdf/۲۲۳۷

از ویکی‌نبشته
این برگ نمونه‌خوانی شده ولی هنوز هم‌سنجی نشده‌است.

عبارت از ولایات کنونی بوده: دامغان، شاهرود، جوین، سبزوار، نیشابور، مشهد، بجنورد، قوچان، دره‌گز، سرخس، اسفراین، جام، باخزر، خواف، ترشیز، تربت حیدری. طول این ولایات از طرف مغرب بمشرق تقریباً ۴۸۰ کیلومطر است و عرض آنها تقریباً ۲۰۰ کیلومطر. بنابراین سطح پارت بالاخص تقریباً معادل ۹۶ هزار کیلومطر مربّع بوده، که بیش از سه برابر مملکت بلژیک کنونی می‌شود[۱] صفحه‌ای، که ذکرش گذشت، از کوهستانهائی در شمال و جلگه‌هائی در جنوب بدین ترتیب ترکیب یافته: اوّلا سه رشته کوه است یکی موسوم به دامان کوه یا کوههای اکراد، که دامنه‌اش بسمت کویر خوارزم امتداد دارد، دیگری بنام آلاداغ و میرابی در وسط و سوّمی باسم جغتای یا کوههای جوین در جنوب. این سه زنجیره کوهها باهم متوازی‌اند. رشته کوههای اوّلی آبهائی را، که به اترک می‌ریزند، از آبهای تجن رود جدا می‌کند و زنجیره‌های کوههای مرکزی و جنوبی آبهای گرگان رود را از آبهای نیشابور. تشکیل این سه زنجیره سه وادی ایجاد کرده: ۱-وادی مشهد بین کوههای اکراد و آلاداغ و میرابی.[۲]- وادی میان آباد بین آلاداغ و کوه جغتای یا جوین. ۳-وادی نیشابور میان جغتای و میرابی.

عدّه رودها هم موافق جلگه‌ها سه است: ۱-تجن ۲٫۲-رود نیشابور. ۳- رود میان‌آباد. آبهای رود تجن و نیشابور غالباً برای زراعت بکار می‌رود، ولی در باب میان رود عقیده این است، که به گرگان رود می‌ریزد. بلندی این کوهها زیاد نیست، با وجود این به بلندی ۶ هزار پا می‌رسد و در جاهائی چراگاههای خوب دارد، ولی، برعکس کوههای گرگان، از حیث روئیدنی و جنگل غنی نیست، وادی‌ها خیلی حاصل‌خیز است، بخصوص وادی مشهد و نیشابور، که خاکش برای زراعت بسیار مناسب است و حاصل‌های خوب می‌دهد. بالاتر گفته شد، که یکی از رشته‌های کوه موسوم به کوه‌های اکراد است باید تذکّر دهیم، که این مردم را


  1. سطح بلژیک کنونی معادل ۲۹۴۵۶ کیلومطر مربع است، ۳۶ کیلومتر مربع معادل یک فرسنگ مربّع است.
  2. تجن را بعضی مشهد رود گفته‌اند.