پرش به محتوا

برگه:Tarikh-e Iran-e Bastan.pdf/۲۲۳۶

از ویکی‌نبشته
این برگ نمونه‌خوانی شده ولی هنوز هم‌سنجی نشده‌است.

این صفحه از غرب بشرق تا رود هریرود ۵۱۴ و از شمال بجنوب تا کویر ۳۲۲ کیلومطر یا میل ایرانی است[۱].

چهار زنجیره کوه از جنوب شرقی دریای گرگان بطرف مشرق بطور متوازی امتداد یافته و چون این زنجیره‌ها از یکدیگر جدا هستند وادی‌هائی در میان زنجیره‌ها تشکیل شده، اطراف این وادیها درختان زیاد دارد، خاک دامنه کوهها حاصل‌خیز است و آبهای فراوان، که از کوهها جاری است، رودهای بزرگی بوجود آورده.

در این صفحه نویسندگان عهد قدیم دو مملکت را اسم می‌برند گرگان و پارت، ولی بطور قطع نمی‌توان حدود این دو مملکت را معیّن کرد. چیزی که محقّق بنظر می‌آید، این است، که گرگان در سمت شمال و غرب این صفحه بوده و پارت در طرف جنوب و شرق، یعنی بزرگترین قسمت وادیهای رود اترک و گرگان جزء مملکت گرگان بوده و کمترین قسمتش جزء پارت. هرودوت پارتی‌ها را با خوارزمیها، سغدیان، هراتی‌ها، گرگانی‌ها، زرنگی‌ها (سیستانی‌ها) و ثامانیان[۲] مربوط می‌دارد (کتاب سوّم، بند ۹۳٬۱۱۷)، ولی داریوش بزرگ در کتیبه‌های خود پارت را با زرنگ، هرات، ساگارتی (که در کویر لوت بود) و گرگان ارتباط می‌دهد. معلوم است، که نمی‌توان تمامی مردمانی را، که هرودوت می‌نامد یا تمام سرزمین‌هائی، که داریوش ذکر می‌کند جزء پارت دانست. ذکر اسامی مردمان یا ایالات باهم فقط از این جهت است، که این مردمان و قسمت‌ها به یکدیگر نزدیک بوده‌اند. بنابراین و بنا بر آنچه از نویسندگان عهد قدیم استنباط می‌شود، پارت خراسان کنونی بوده، یعنی تقریباً از دامغان کنونی شروع شده به هریرود امروز منتهی می‌گشته. بعضی، چنانکه کراراً در کتب دیگر این تألیف ذکر شده، در بند دریای گرگان (دروازه دریای کسپین) را حدّ فاصل بین پارت و ماد می‌دانستند. به هرحال بی‌تردید می‌توان گفت، که پارت عهد قدیم


  1. غالبا شش کیلومتر را یک فرسنگ میدانند.
  2. Thamaniens.