مشعلهای افروخته در نواحی شمال باگرواند پراکنده شده خانهها را آتش زده راه سرزمین خود پیش میگرفتند و بدینسان پاک پراکنده شدند[۱] ماتیوس اورفهای مورخ دگر ارمنی نیز مینگارد که «گارمراگیل» نامی از سپاهیان داوید از دنبال گریزیان رفته زن مملان را دستگیر کرده به نزد داوید آورد[۲]
تاریخ این لشکرکشی نخستین دانسته نیست ولی چون آسوغیک مرگ باد را مینویسد چند سال پیش از این حادثهها بود از اینجا پیداست که این لشکرکشی در سال سیصد و هشتاد و اند بوده است.
دومین لشکرکشی امیر مملان به ارمنستان
این حادثه در سال ۳۸۸ (۴۴۷ ارمنی) بوده به نوشته آسوغیک سپاه مملان در این بار بسیار انبوه بوده و گذشته از مردم آذربایگان و عراق (مادان) و مردم پارس (پارسان) خراسانیان نیز با او بودهاند[۳]. گویا مملان پس از شکست که در لشکرکشی نخستین یافت از هرسوی کمک خواسته و به نام جهاد به گرد آوردن سپاه پرداخته بود.
آسوغیک مینویسد: او میخواست سراسر ارمنستان و گرجستان را زیر فرمان آورده شهر گارنی (ارزروم) را آباد سازد[۴] و به کینه آنکه ترسایان مسجد مسلمان را در منار گرد ویرانه ساخته بودند کوره دایک را (که مرز و بوم داوید بود) تاراج نماید و بدین قصد با آن سپاه انبوه از شهر تبریز بیرون آمده از راه خوی به واسپورگان درآمده در کوره آباهونیک (نواحی منارگرد) لشکرگاه ساخت. گویا واسپورگان زیر فرمان امیر
- ↑ تاریخ عمومی آسوغیک، چاپ شاه نظریان، ص ۲۵۷ و ۲۵۸.
- ↑ تاریخ چامچیان، جلد دوم، ص ۸۷۸.
- ↑ آسوغیک مینویسد که پادشاه خراسان یاری مملان کرد. ولی این درست نیست. چه خراسان در این هنگام کشاکشگاه سرکردگان سامانی و سلطانی محمود غزنوی بود و هیچکدام از اینان نمیتوانستند لشکر به یاری مملان بفرستند. یقین است که دستههایی از غازیان خراسان که همه ساله برای جهاد با رومیان و ترسایان بیرون میآمدند به مملان پیوسته بودند.
- ↑ از این نوشته آسوغیک پیداست که ارزروم این هنگام ویرانه بوده و گویا رومیان یا ارمنیان ویرانهاش کرده بودند که مملان میخواست آبادش سازد.
