در حدود همان ایام سینجیبو بتحریک دولت روم به ایران تاخت. قلاع استواری که کسری بنا کرد، موقتا باین حملات خاتمه داد، لکن این واقعه موجب تیرگی روابط ایران و بیزانس گردید. اغتشاشاتی که در ارمنستان رخ داد، موجب جنگ تازهای شد، که در سال ۵۷۷ واقع گردید. اغتشاشاتی که در ارمنستان رخ داد، موجب جنگ تازهای شد، که در سال ۵۷۷ واقع گردید. بینالنهرین مجددا غارت و خراب گشت یوستی نیانوس، پس از آنکه در ملیتن[۱]فتحی عظیم کرد، از خسرو شکست یافت. موریکیوس بجای او فرمانده سپاه بیزانس شد و تاختوتازی چند در خاک ایران کرد و شهر سنجار را فتح نمود. آنگاه مذاکراتی بین طرفین بمنظور عقد صلح شروع شد، لکن کسری در سال ۵۷۹ وفات یافت و نتیجه صلح را ندید. ***
در روایات شرقی خسرو اول نمونه دادگستری است و مؤلفین عرب و ایرانی حکایات بسیار در وصف جد و جهد او برای حفظ عدالت نقل کردهاند. نظام الملک[۲]در این خصوص حکایتی دارد، که ظاهراً از مأخذ صحیح نقل کرده و نمونۀ آن نوع حکایات محسوب تواند شد. خسرو هنگام جلوس به بزرگان سپرده بود، که با مردمان بدرستی و عدالت رفتار کنند، لکن رجال و مأمورین عالیمقام مرتکب اعمال ناشایست میشدند. کسری پس از سه یا چهار سال آنها را گرد آورد و سخنان بسیار فرمود، منجمله چنین گفت: «بدانید که مرا این پادشاهی خدای عز و جل داد و من بشما ارزانی داشتم و هرکس را ولایت دادم و هرکس را در این دولت حقی بر من بود، بینصیب نگذاشتم و بزرگانی که بزرگی و ولایت از پدرم بیافتهاند، ایشان را هم بدان محل و مرتبت بداشتهام و منزلت و نانپاره ایشان کم نکردهام». پس بار دیگر آنان را فرمود، که دست از آزار رعیت بازدارند. چون روزی چند
