این برگ همسنجی شدهاست.
قرون آخر دوره ساسانی استبذ[۱] (رئیس تشریفات)[۲] هم در زمره آنان بشمار آمده باشد.[۳]
تشکیلات ایالات
حکام ایالات، ساتراپها یا مرزبانان، نیز از مستخدمین عالیمقام دولت محسوب میشدهاند.[۴] در ردیف مرزبان-شهرداران، که لقب شاه داشتهاند، مرزبانان فروتر
- ↑ astabadh
- ↑ نام یک نفر استبذ در سال ۵۰۲ و ۵۰۳ ذکر شده است (کتاب منسوب به استیلیتس، ریت) مقایسه شود با مارکوارت، ایرانشهر، ص ۱۲۸، یادداشت ۴.
- ↑ رک ضمیمه دوم.
- ↑ کلمه شهربان Shahrabnan (شترپان Shatrapan )، که در یکی از عبارات آسیب دیده کتیبه پایکولی دیده میشود، (بند ۳۰، چاپ هرتسفلد، مقایسه شود با فهرست لغات، شماره ۹۷۸) ظاهراً نام قدیم مرزبانان بوده. مقایسه شود با لقب سابق الذکر شهریو آمارکار (شهرپو را شترپو مینوشتند و در زبان پهلوی اشکانی خشترپو. Khshatrpav آمده). قطعا در دوره اول ساسانیان حکام ایالات را شهربان یا بذخش bidhakhsh (بتختش bitakhsh هرتسفلد پایکولی، لغت شماره ۲۱۴) گفتهاند، لفظ مرزبان بعدها متداول شده، چه این لفظ در کتیبههای آغاز دوره ساسانیان دیده نمیشود، حتی در کتیبه کعبه زردشت هم که در آن نام و عنوان بسیاری از حکام دولت ذکر شده است، از این عنوان اثری نیست. و نیز در قطعات باقیمانده کتیبه پایکولی برخلاف انتظار بنظر نرسیده است. گمان میکنم برای اولین بار این عنوان در زمان بهرام پنجم (۴۳۸- ۴۲۰) بنظر میرسد در آن عهد بود که یک نفر مرزبان به حکومت ارمنستان گماشته شد و نرسه برادر شاه عنوان و مقام مرزبان کوشان گرفت، یعنی حکمران ولایات سرحدی کوشان (مارکوارت. ایرانشهر، ص ۵۲). در کتیبه کعبه زردشت عناوین و القاب دیگری، که با شاه ترکیب شده، دیده میشود (ارمنان شاه، مروشاه، کرمانشاه، سکانشاه و غیره و نیز رک به ص ۱۲۲ کتاب حاضر). همچنین عناوین دیگری که به خوذای ختم میشود مذکور است. عنوان بعضی از شهربانان منجمله شهربان همدان (اهمذان شهرب، سطر ۲۲) و گذ Gadh یا اصفهان (گذی شهرب Gadhe-shahrabh، سطر ۳۲) و حکمران نیریز (نگریچ شهرب، سطر ۳۴) آمده است. همچنین عنوان بذخش نیز در آن کتیبه مذکور است.
