نظامی (مخزن الاسرار)/چونکه نسخته سخن سرسری

by نظامی

چونکه نسخته سخن سرسریهست بر گوهریان گوهری نکته نگهدار ببین چون بودنکته که سنجیده و موزون بود قافیه سنجان که سخن برکشندگنج دو عالم به سخن درکشند خاصه کلیدی که در گنج راستزیر زبان مرد سخن سنج راست آنکه ترازوی سخن سخته کردبختورانرا به سخن بخته کرد بلبل عرشند سخن پرورانباز چه مانند به آن دیگران زاتش فکرت چو پریشان شوندبا ملک از جمله خویشان شوند پرده رازی که سخن پروریستسایه‌ای از پرده پیغمبریست پیش و پسی بست صفت کبریاپس شعرا آمد و پیش انبیا این دو نظر محرم یکدوستنداین دو چه مغز آنهمه چون پوستند هر رطبی کز سر این خوان بودآن نه سخن پاره‌ای از جان بود جان تراشیده به منقار گلفکرت خائیده به دندان دل چشمه حکمت که سخن دانیستآب شده زین دو سه یک نانیست آنکه درین پرده نوائیش هستخوشتر ازین حجره سرائیش هست با سر زانوی ولایت ستانسر ننهد بر سر هر آستان چون سر زانو قدم دل کنددر دو جهان دست حمایل کند آید فرقش به سلام قدمحلقه صفت پای و سر آرد بهم در خم آن حلقه که چستش کندجان شکند باز درستش کند گاهی از آن حلقه زانو قرارحلقه نهد گوش فلک را هزار گاه بدین حقه فیروزه رنگمهره یکی ده بدر آرد ز چنگ چون به سخن گرم شود مرکبشجان به لب آید که ببوسد لبش از پی لعلی که برآرد ز کانرخنه کند بیضه هفت آسمان نسبت فرزندی ابیات چستبر پدر طبع بدارد درست خدمتش آرد فلک چنبریباز رهد ز آفت خدمتگری هم نفسش راحت جانها شودهم سخنش مهر زبانها شود هر که نگارنده این پیکر اوستبر سخنش زن که سخن‌پرور اوست مشتری سحر سخن خوانمشزهره هاروت شکن دانمش این بنه کاهنگ سواران گرفتپایه خوار از سر خواران گرفت رای مرا این سخن از جای بردکاب سخن را سخن آرای برد میوه دلرا که به جانی دهندکی بود آبی چو به نانی دهند ای فلک از دست تو چون رسته‌انداین گره‌هائی که کمر بسته‌اند کار شد از دست به انگشت پایاین گره از کار سخن واگشای سیم کشانی که به زر مرده‌اندسکه این سیم به زر برده‌اند هر که به زر سکه چون روز دادسنگ ستد در شب افروز داد لاجرم این قوم که داناترندزیرترند ارچه به بالاترند آنکه سرش زرکش سلطان کشیدباز پسین لقمه ز آهن چشید وانکه چو سیماب غم زر نخوردنقره شد و آهن سنجر نخورد چون سخنت شهد شد ارزان مکنشهد سخن را مگس افشان مکن تا ندهندت مستان گر وفاستتا ننیوشند مگو گر دعاست تا نکند شرع تو را نامدارنامزد شعر مشو زینهار شعر تو را سدره نشانی دهدسلطنت ملک معانی دهد شعر تو از شرع بدانجا رسدکز کمرت سایه به جوزا رسد شعر برآرد بامیریت نامکالشعراء امراء الکلام چون فلک از پای نشاید نشستتا سخنی چون فلک آری به دست بر صفت شمع سرافکنده باشروز فرو مرده و شب زنده باش چون تک اندیشه به گرمی رسیدتند رو چرخ به نرمی رسید به که سخن دیر پسند آوریتا سخن از دست بلند آوری هر چه در این پرده نشانت دهندگر نپسندی به از آنت دهند سینه مکن گر گهر آری به دستبهتر از آن جوی که در سینه هست هر که علم بر سر این راه بردگوی ز خورشید و تک از ماه برد گر نفسش گرم روی هم نکردیک نفس از گرم روی کم نکرد در تک فکرت که روش گرم داشتبرد فلک را ولی آزرم داشت بارگی از شهپر جبریل ساختباد زن از بال سرافیل ساخت پی سپر کس مکن این کشته راباز مده سر بکس این رشته را سفره انجیر شدی صفر وارگر همه مرغی بدی انجیر خوار منکه درین شیوه مصیب آمدمدیدنی ارزم که غریب آمدم شعر به من صومعه بنیاد شدشاعری از مصطبه آزاد شد زاهد و راهب سوی من تاختندخرقه و زنار در انداختند سرخ گلی غنچه مثالم هنوزمنتظر باد شمالم هنوز گر بنمایم سخن تازه راصور قیامت کنم آوازه را هر چه وجود است ز نو تا کهنفتنه شود بر من جادو سخن صنعت من برده ز جادو شکیبسحر من افسون ملایک فریب بابل من گنجه هاروت سوززهره من خاطر انجم فروز زهره این منطقه میزانیستلاجرمش منطق روحانیست سحر حلالم سحری قوت شدنسخ کن نسخه هاروت شد شکل نظامی که خیال منستجانور از سحر حلال منست