جامی (اورنگ پنجم یوسف و زلیخا)/چنین گفت آن سخن‌دان سخن‌سنج

by جامی

چنین گفت آن سخن‌دان سخن‌سنجکه در گنجینه بودش از سخن گنج که در مغرب زمین شاهی بناموسهمی زد کوس شاهی، نام تیموس همه اسباب شاهی حاصل اونمانده آرزویی در دل او ز فرقش تاج را اقبال‌مندیز پایش تخت را پایه‌ی بلندی فلک در خیلش از جوزا کمربندظفر با بند تیغش سخت‌پیوند زلیخا نام، زیبا دختری داشتکه با او از همه عالم سری داشت نه دختر، اختری از برج شاهیفروزان گوهری از درج شاهی نگنجد در بیان وصف جمالشکنم طبع آزمایی با خیالش ز سر تا پا فرود آیم چو مویششوم روشن ضمیر از عکس رویش ز نوشین لعلش استمداد جویمز وصفش آنچه در گنجد بگویم قدش نخلی ز رحمت آفریدهز بستان لطافت سر کشیده ز جوی شهریاری آب خوردهز سرو جویباری آب برده به فرقش موی، دام هوشمندانازو تا مشک، فرق، اما نه چندان فراوان موشکافی کرده شانهنهاده فرق نازک در میانه ز فرق او، دو نیمه نافه را دلوز او در نافه کار مشک، مشکل فرو آویخته زلف سمن‌سایفکنده شاخ گل را سایه در پای دو گیسویش دو هندوی رسن‌سازز شمشاد سرافرازش رسن‌باز فلک درس کمالش کرده تلقیننهاده از جبینش لوح سیمین ز طرف لوح سیمینش نمودهدو نون سرنگون از مشک سوده به زیر آن دو نون، طرفه دو صادشنوشته کلک صنع اوستادش ز حد نون او تا حلقه‌ی میمالف‌واری کشیده بینی از سیم فزوده بر الف، صفر دهان رایکی ده کرده آشوب جهان را شده سین‌اش عیان از لعل خندانگشاده میم را عقده به دندان ز بستان ارم رویش نمونهدر او گل‌ها شکفته گونه گونه بر او هر جانب از خالی نشانیچو زنگی بچگان در گل‌ستانی زنخدانش که میم بی‌زکات استدر او چاهی پر از آب حیات است به زیرش غبغب ار دانا برد راهبود گرد آمده رشحی از آن چاه قرار دل بود نایاب آنجاکه هم چاه است و هم گرداب آنجا بیاض گردنش صافی‌تر از عاجبه گردن آورندش آهوان باج بر و دوشش زده طعنه سمن راگل اندر جیب کرده پیرهن را دو نار تازه بر رسته ز یک شاخکف امیدشان نبسوده گستاخ ز بازو گنج سیمش در بغل بودعیار سیم، پیش آن، دغل بود پی تعویذ آن پاکیزه چون دردل پاکان عالم از دعا پر پری‌رویان به جان کرده پسندشرگ جان ساخته تعویذبندش ز تاراج سران تاج و دیهیمدو ساعد آستینش کرده پر سیم کف‌اش راحت‌ده هر محنت‌اندیشنهاده مرهمی بهر دل ریش به دست آورده ز انگشتان قلم‌هازده از مهر بر دل‌ها رقم‌ها دل از هر ناخنش بسته خیالیفزوده بر سر بدری ، هلالی به پنج انگشت، مه را برده پنجهز زور پنجه، مه را کرده رنجه میانش موی، بل کز موی نیمیز باریکی بر او از موی بیمی نیارستی کمر از موی بستنکز آن مو بودی‌اش بیم گسستن ز دست‌افشار زرین پس خمش شو!بیا وین سیم دست‌افشار بشنو! نداده در حریم آن حرمگاهحصار عصمتش اندیشه را راه سخن رانم ز ساق او که چون استبنای حسن را سیمین ستون است بنامیزد! بود گلدسته نورولی از چشم هر بی‌نور، مستور صفای او نمود آیینه را رودرآمد از ادب پیشش به زانو از آن آیینه هم‌زانوی او شدکه فیض نوریاب از روی او شد به وی هر کس که هم‌زانو نشیندرخ دولت در آن آیینه بیند قدم در لطف نیز از ساق کم نیستچون او در لطف کس صاحب قدم نیست ندانم از زر و زیور چه گویمکه خواهد بود قاصر هر چه گویم پر از گوهر به تارک افسری داشتکه در هر یک خراج کشوری داشت در و لعل‌اش که بود آویزه‌ی گوشهمی برد از دل و جان لطف آن، هوش اگر بگسستی‌اش گوهر ز گردنشدی گنج جواهر جیب و دامن مرصع موی بندش در قفا بودهزاران عقد گوهر را بها بود نیارم بیش ازین از زر خبر دادکه شد خلخال و اندر پایش افتاد گهی از عشوه در مسندنشینیبه زیبا دیبه‌ی رومی و چینی گهی در جلوه‌ی ایوان خرامیز زرکش حله‌ی مصری و شامی به هر روز نوی کافکنده پرتونبوده بر تنش جز خلعتی نو ندادی دست جز پیراهنش راکه در آغوش خود دیدی تنش را سهی سروان هواداری‌ش کردیپری‌رویان پرستاری‌ش کردی ز همزادان هزاران حورزادهبه خدمت روز و شب پیشش ستاده نه هرگز بر دلش باری نشستهنه یک بارش به پا خاری شکسته نبوده عاشق و معشوق کس رانداده ره به خاطر این هوس را به شب چون نرگس سیراب خفتیسحر چون غنچه‌ی خندان شکفتی بدین‌سان خرم و دلشاد بودیوز آن غم خاطرش آزاد بودی که‌ش از ایام بر گردن چه آیدوز این شب‌های آبستن چه زاید