ساسانیان تقریباً سنه ۵۰۵ قبل از میلاد میشود[۱] سال عرفی اینطور بود که گفته شد و لیکن چون برای روحانیین به ملاحظه رعایت اعیاد و عادات مذهبی لازم بود که سال شمسی حقیقی یعنی سالی را که موافق با سال طبیعی باشد بدانند این بود که قرار گذاشته بودند با دخالت دولت در هر صد و بیست سال یکدفعه سال را کبیسه نمایند توضیح آنکه در هر صد و بیست سال سال را دارای سیزده ماه میدانستند و به نوبت دو فروردین-دو اردیبهشت-دو خرداد الی آخر میشمردند (یعنی بعد از یکصد و بیست سال اول دو فروردین و بعد از ۱۲۰ سال دوم دو اردیبهشت الخ حساب میکردند) سال کبیسه را وهیزک نامیده[۲] بمناسبت آن جشنها میگرفتند عقب رفتن نوروز نظر باین ترتیب از سی روز تجاوز نمیکرد در سالی که دارای ۱۳ ماه بود اندرگاه را در آخر فروردین اول و بعد در آخر اردیبهشت اول الخ به حساب میآوردند و پس از آن در مدت یکصد و بیست سال در همان حال مانده بدین طریق معلوم میشد که از مبدأ دوره چند دفعه کبیسه کردهاند از اواخر دورۀ ساسانیان تاریخ ایرانی دیگر کبیسه نشده است و اندرگاه که در اواخر سلطنت انوشیروان در آخر آبانماه بوده بهمان منوال باقی مانده (جهت آن معلوم است زیرا یکصد و بیست سال منقضی نشده بود) بعد از انقراض دولت ساسانی سالها دیگر کبیسه نمیشد و از این جهت در زمان خلفای عباسی برای زارعین و مالکین از حیث تادیۀ مالیات زحمت زیادی تولید کرده بود این بود که المتوکل علی اللّه عباسی در ۲۴۳ هجری حکم کرد تا موافق ترتیب سابق رفتار و سال صد و بیستم را کبیسه کنند ولی این حکم جاری نشد در زمان المعتضد باللّه عباسی در ۲۸۲ هجری مقرر شد که تاریخ پارسی متابعت تاریخ ژولیانی (رومی) را کرده در هر چهار سال سال را کبیسه کنند با وجود این در
