۲) مجازات
اگر بعد از مذهب و اخلاق در باب مجازاتها مذاکره می‌شود از این جهت است که ما بین این سه مطلب ارتباطی هست همان‌طوری‌که اخلاق آریانهای ایرانی نتیجۀ منطقی مذهب آنها بود ما بین مجازاتها و اخلاقی که از مذهب ناشی شده بود نیز یک رابطۀ منطقی وجود داشت: موافق معتقدات ایرانی‌های قدیم مجازاتهای دنیوی بر این اساس گذارده شده بود:
۱) توبه
۲) تزکیه
۳) جزاها
توبه که عبارت از پشیمانی باطنی مقصر بود جلوگیری از دادن مجازاتهای عرفی یا دنیوی نمی‌نمود اهمیت آن فقط از این حیث بود که روح مقصر را موافق معتقدات مذهبی پاک می‌کرد یعنی از مجازات اخروی مانع می‌شد شخصی که توبه می‌کرد بایستی نه فقط از کارهای بد احتراز جوید بلکه در مقابل کار بدی که کرده بود یک عده کارهای خوبی هم بکند. تزکیه این بود که بواسطه آداب مذهبی ارواح بد را از او دور می‌کردند اما راجع به جزاها بدواً باید گفت که بعضی از تقصیرات و گناه‌ها قابل عفو نبود بدین معنی که در این دنیا مستوجب قتل و در آخرت باعث عذاب می‌شد مثل خوردن لاش و عمل شنیع برخلاف طبیعت و راهزنی این نوع مقصرین را هرکس می‌توانست هرجا بیابد بکشد بشرط اینکه در حین ارتکاب یافته باشد موارد اعدام خیلی کم بود غیر از سه مورد مذکور در چند مورد هم
