از سلوکیها از امتعۀ وارده و صادره هردو در سرحدّ گمرک میگرفتند، اما اینکه چه میگرفتند، در باب تجارت پائینتر صحبت خواهد بود و راجع به گمرک نیز.
مسکوکات اشکانی
در این مبحث کتابی، که در عهد قدیم نوشته شده باشد، وجود ندارد، ولی در عهد جدید و بخصوص معاصر، علمائی رنج برده در مسکوکات اشکانی مداقّه و تحقیقات عمیقی کرده، نتایج را بوسیلۀ کتبی نفیس و گرانبهاء انتشار دادهاند. گنجانیدن تمامی اطّلاعاتی، که آنها میدهند در این مبحث کاری است، که از حدود کتاب تاریخ خارج است، زیرا سکّهشناسی[۱] خود رشتهای است جداگانه و اگر کسی بخواهد اطّلاعات کامل از آن بیابد، باید این رشته را تحصیل کند. اما در صورتی که بخواهیم از موضوع فنّی صرف نظر کرده فقط نتایجی را، که بتاریخ مربوط است، اتّخاذ کنیم، میتوان از این نوع کتب استفادههای گرانبهائی برای تاریخ کرد و ما این اصل را پیروی کرده از بعض این نوع کتب اطّلاعاتی بدست آوردهایم، که در اینجا ذکر میکنیم.
زاید است علاوه کنیم، که تعیین سنین سلطنت شاهان اشکانی، چنانکه در قسمت تاریخی این کتاب گذشت، بجز مستثنیاتی چند نیز نتیجه همین رشته سکّهشناسی است.
اسامی بعض علمائی را، که در این رشته رنج بردهاند، با اسم کتاب آنها مینویسیم تا اشخاصی، که طالب اطّلاعات بیشتری باشند، بدان کتابها رجوع کنند:
بارتولومه[۲] تحقیقات در باب سکّهشناسی اشکانی، خاطرههای مجمع آثار عتیقه جلد دوّم.
آ. لنپریه[۳]- خاطرههائی راجع بتاریخ سلطنت و تصاویر پادشاهان اشکانی پارت، پاریس ۱۸۵۳.
کنت پروکش استن[۴]- سکّههای پادشاهان پارت، پاریس ۱۸۷۴-۱۸۷۵.
