سلطنت آنها و سایر اطّلاعات موافق عقیده مورّخین و نویسندگان اروپائی زمان مؤلّف مذکور است (۱۳۱۰ هجری) و اکنون در نتیجۀ تحقیقات در فهرست مزبور هم بعض تغییرات حاصل شده، که در جای خود ذکر کردهایم.
نسب شاهان و کارهائی، که کردهاند، نیز موافق مدارک غربی نوشته شده.
راجع به فیروز گوئیم، که مؤلف مذکور پاکر را فیروز دانسته ولی پاکر نویسندگان غربی فغور، فقور، افقور، اقفور نویسندگان شرقی است نه فیروز، فیروز لقب بوده و بجای نیکه[۱] ربه النّوع نصرت به عقیده یونانیها، استعمال میشده، یعنی بجای اینکه بگویند«در تحت حمایت ربه النوع مذکوره» میگفتند فیروز، چنانکه در فصلی، که از مورّخین ارمنستان صحبت خواهد بود و نیز در مبحث مسکوکات اشکانی بیاید.
صاحب درر التیجان پارتیها را از نژاد مغول (ترکمان و غیره) دانسته.
اگرچه بعد، از این عقیده عدول کرده، بنا به عقیدۀ احمد رفعت افندی عضو محاسبات مالیّه دولت عثمانی، فرییاپت را، با افراسیاب مطابقت داده، نسب ارشک را به او رسانیده و بعد گفته، که، چون افراسیاب از نژاد تور است و تور پسر فریدون بود، پس اشکانیان نیز ایرانی بودهاند (درر التیجان، جلد دوّم، صفحه ۴).
چنین است عقیدۀ مؤلّف مذکور، ولی باید گفت، دلیلی نداریم، که فرییاپت را افراسیاب بدانیم و دیگر، افراسیاب یک شخص داستانی است، نه تاریخی و در حلّ مسائل تاریخی نمیتوان به داستانها[۲] استناد کرد و، الاّ، چنانکه منطقیّون گویند، مصادره بر مطلوب[۳] خواهد بود: اوّل باید ثابت کرد، که افراسیابی بوده و بعد مدلّل داشت، که فرییاپت همان افراسیاب است. چون هیچکدام از این دو فرض ثابت نشده، پس به نتیجۀ صحیحی هم نمیتوان رسید. پارتیها ایرانی بودهاند، ولی نه از این جهت، که فرییاپت افراسیاب داستانی بود، بل به جهاتی، که در جای
