گفتار دومین:
شدادیان آنی
بنیاد حکمرانی
حکمرانی این دسته شدادیان را میتوان نهالی پنداشت که از پهلوی درخت کهنسالی روییده و اندک زمانی نگذرد که آن درخت از میان رفته و این نهال جای او را گیرد. زیرا حکمرانی این دسته از زمانی آغاز شد که سلطان الپ ارسلان بدانسان که نوشتیم آنی را از چنگ رومیان درآورده به ابو السوار سپرد و او پسر کوچک خود منوچهر را به حکمرانی آنجا برگمارد و سیزده یا چهارده سال از این تاریخ نگذشت که فضلون در گنجه به دست امیر بوزان گرفتار و بنیاد آن خاندان از آران کنده شده لکن حکمرانی منوچهر و پسرانش در آنی تا صد و سی سال دیگر کمابیش پایدار ماند.
این شگفت است که این حکمرانان با آنکه جز بر ارمنیان فرمان نمیراندند و خود فرمانروایان ارمنستان بودند تاریخنگاران ارمنی چندان که میبایست بدیشان نپرداخته و آگاهی درست از تاریخ و داستان ایشان نیاندوختهاند و برخی خبرهای کوتاه که درباره آنان نگاشتهاند سهوهای عمده را دربر دارد. مثلا وارتان، فضلون
