علاوه بر این چنین معلوم است، که پادشاهان نخستین ساسانی سالی دو بار در اعیاد نوروز و مهرگان بارعام میدادند[۱] و ورود همهکس را از خرد و کلان آزاد میفرمودند. چند روز قبل از طرف شاه اعلام میشد، که بارعام خواهد داد، تا شاکی و متشکی عنه خود را برای جواب دادن آماده کنند. پس آنگاه پادشاه به موبد[ان موبد] امر میداد، که مردمانی امین و مطمئن در مدخل قصر قرار دهد، تا کسی از دخول متظلمان ممانعت نکند و اعلام مینمود، که هر کسی در این موقع مانع شود، از اینکه مظلومی شکایت خود را عرض کند، نسبت به خدا و پادشاه مرتکب گناهی عظیم شده و از امان قانون محروم خواهد بود. پس آنگاه مردان را داخل میکردند؛ نخست به شکایاتی، که طرف آن شخص پادشاه بود، رسیدگی مینمودند. شاه موبذان موبذ و [ایران]دبیربذ و نگاهبان کل آتشکدهها (هیربذان هیربذ) را احضار میفرمود و سپس برمیخاست و از تخت فرودمیآمد و پیش موبذان موبذ به داوری بدو زانو مینشست و میگفت «هیچ گناهی نیست نزد خدای تعالی بزرگتر از گناه پادشاهان و حق گذاردن پادشاهان نعمت ایزد تعالی نگهداشتن رعیت است و داد ایشان دادن و دست ستمکاران از ایشان کوتاه کردن»، پس چون پادشاهی راه بیداد سپارد، زیردستان او خود را در خراب کردن آتشکدهها و شکافتن دخمهها[۲] مجاز خواهند دانست و این عبارت را بر زبان جاری میکرد: «من که بنده ناچیزی بیش نیستم در برابر تو قرار گرفتهام چنانکه تو فردا در برابر خدا قرار خواهی گرفت: اگر تو جانب خدا نگاهداری، خدا نیز جانب تو نگاه دارد، اما اگر جانبداری از شاه کنی خدا ترا کیفر دهد». موبذان موبذ در پاسخ میگفت: «اگر خدا سعادت بندگان خود را بخواهد، بهترین مرد مملکت را برای آنها انتخاب میکند و اگر مشیت او تعلق گرفته باشد، که منزلت پادشاه را بنمایاند، کلماتی بر زبان او جاری میکند شبیه آنچه تو الآن بر زبان راندی». سپس بدعوی رسیدگی میکردند، اگر
برگه:IranDarZamanSasanian.pdf/۴۰۶
ظاهر