عهد کرده بودند، که دین خویش را نگاه دارند، چنین وانمود کردند، که «مصمم به قبول عقاید کفرآمیز یزدگرد هستند». یزدگرد که در آن زمان به جنگ کوشانیان، یعنی اقوام وحشی که مالک سرزمین کوشان بودند، سرگرم بود «حیله ارامنه را درنیافت». مناصب و املاک بزرگان ارمنستان را واگذار کرد، لکن چند تن از شاهزادگان را بعنوان گروگان نگاهداشت و بیش از هفتصد تن از مغان را به ریاست «رئیس مغان» برای دعوت ارامنه بدانجا گسیل فرمود.
مقارن این احوال یزدگرد پادشاه قبایل هون موسوم به چول را، که در شمال گرگان سکنی داشت و در اعمال شهدا[۱] از او نام برده شده است، شکست داد.
- ↑ هوفمان، ص ۵۰ و ص ۲۷۷ و بعد؛ مارکوارت، ایرانشهر، ص ۵۶. از نیمه دوم قرن پنجم خاقان چول در بلخان واقع در مشرق خلیج کرسنودسک اقامت داشته است (مارکوارت-مسینا، فهرست، ص ۳۸ و بعد و ص ۴۳).
تا چه رسد بروابط خدا و خلق. یکی دیگر از خطاهای عیسویان اینست که گویند که خدا یعنی خالق آسمان و زمین باین عالم آمده و از دوشیزه مریم نام، که شوهرش یوسف بود، متولد شده، در صورتی که عیسی مسیح در حقیقت پسر فانتور Panthour (پانتروس Pantheros طبق یک روایت قدیمی یهود، نگاه کنید لانگلوا،۲، ص a 191، یادداشت ۲) بوده است و بنابراین از طریق نامشروع بوجود آمده است. از جمله تناقضگویی عیسویان اینکه رؤسای روحانی آنان گویند، خوردن گوشت گناه نیست، ولی خودشان از خوردن آن امتناع میکنند، و گویند زن گرفتن مباح است. اما خود از نظر کردن بنسوان احتراز میکنند؛ گویند جمعآورنده مال گناهکار است و در مدح فقر راه مبالغه میپیمایند. مصائب روزگار را دوست دارند و از رفاه و نعمت گریزانند؛ از توانگری متنفرند و نام افتخار را هیچ و ناچیز میدانند، جامه فقرا میپوشند و اشیاء عادی را بیش از اشیاء گرانبها محل توجه قرار میدهند؛ مرگ را میستایند و حیات را تحقیر مینمایند. پیدا شدن اطفال را عیب میشمارند و عقیم بودن را موجب تأسف میدانند و غیره (لانگلوا، ج ۲، ص ۱۹۱).
