مقدمهٔ ناشر
۱- معرفی کتاب و مؤلف آن
کتابی که اینک در دسترس مطالعۀ خوانندگان محترم نهاده میشود «مجمعالتواریخ» نام دارد و مؤلف آن میرزا محمد خلیل یا سلطان خلیل میرزا مرعشی حسینی نوادۀ سید محمد متولی آستانۀ رضوی ملقب بشاه سلیمان ثانی است که از جانب مادر صفوی بوده و جد او یعنی شاه سلیمان ثانی بتفصیلی که در همین کتاب مسطور است در سال ۱۱۶۳ قمری مدت چهل روز در مشهد سلطنت کرده است.
موضوع این تاریخ چنانکه مؤلف خود در مقدمه تصریح میکند شرح وقایع و سوانحی است که در ایران از تاریخ شورش افاغنۀ غلزائی قندهار یعنی از سال ۱۱۲۰ بوقوع پیوسته تا عصر مؤلف که سال ۱۲۰۷ است و مؤلف مدعی است که بعضی از این حوادث را تا زمان او هیچکس چنانکه باید و شاید ننوشته بوده جز میرزا مهدیخان استرابادی مؤلف تاریخ جهانگشای نادری که او هم «بعضی از احوالات را بنا بر مصلحت و هوای وقت در نهایت خفت و ناهمواری و اختصار و غیر واقع ذکر کرده است.»
حق اینست که میرزا محمد خلیل مؤلف مجمعالتواریخ پارهای قسمتها از وقایع هشتاد و هفت سالی را که بضبط آنها قیام نموده مثل علل شورش افاغنه و بیان حال ناگوار دستگاه سلطنتی شاه سلطان حسین و اسباب انقراض دولت او و شرح حال خاندان خود و وقایع راجع بسید احمد شاه مرعشی و شاه سلیمان ثانی را بتفصیل و دقتی نوشته که شاید هیچیک از تواریخ راجع باین ایام آن حوادث را باین خوبی ننوشته و در ضبط نیاورده باشند.
اما از جهت «ناهمواری» که نسبت آن را مؤلف بمیرزا مهدی خان میدهد
