امیر خسرو دهلوی (گزیده از مجنون و لیلی)/توقیع کش مثال این حرف

by امیر خسرو دهلوی

	توقیع کش مثال این حرف			در نامه، سخن چنین کند صرف
	کان سوخته‌ی خراب سینه			او رنگ نشین بی خزینه
	از نوفلیان چو بی غرض ماند			لختی ز فراق در مرض ماند
	چون پیکرش از نشان نستی			آمد قدری به تن درستی
	باز از وطن خرد برون جست			زنجیر برید و رشته بگسست
	می‌گشت به گرد و کوه و صحرا			چون خضر، به روضهای خضرا
	نی دل خوش و نی خرد فراهم			دیوانه و دیو هر دو با هم
	هجرش زده تیر بر نشانه			غم یافته مرگ را بهانه
	یاران به تأسف از چنان یار			خویشان به تحیر از چنان کار
	او دشت گرفته زار و دل ریش			دشمن به ملامت از پس و پیش
	مسکین پدرش به چاره سازی			چون شمع به خویشتن گدازی
	هر جا که نشست زار بگریست،			بی گریه‌ی زار در جهان کیست؟
	وان مادر خسته‌ی جگر سوز			شب رنگ شده، ز بخت بد روز
	روزی طربش به شب رسیده			خون جگرش به لب رسیده
	روزی ز زبان راست بازی			در گوش پدر رسید رازی
	کز مهر و وفای آن یگانه			کاندر همه دهر شد فسانه
	زان گونه شدست نوفلش دوست			کان دل شده مغز گشت واین پوست
	گوید که: اگر دل آیدش باز			من دخت خودش دهم به صد ناز
	پیر از خبری چنان دل انگیز			بر سوخته شد، چو آتش تیز
	دیدش سر و تن ز سنگ خسته			چهره ورم و جبین شکسته
	پیراهن پاره پاره چون گل			خونابه چکان ز دیده چون مل
	از تف هوا چو دود گشته			پشتش ز زمین کبود گشته
	اول ز دو دیده سیل خون ریخت			وانگه نمک از جگر برون ریخت:
	کای چشم من و چراغ دیده			تو از من و من ز خود رمیده
	دارم دل خسته درد پرورد			درمان دلم تویی برین درد
	تو دشت گرفته را رو بی حال			مسکین دل مادرت به دنبال
	زینگونه که از تو در بلاییم			دیوانه تو نیستی که ماییم
	دریاب که عزم کوچ کردم			نزدیک شد افتاب زردم
	انگار گل ترا خزان برد			وان هم نفسی که داشتی، مرد
	یاری که نیایدت در آغوش			آن به که ز دل کنی فراموش
	شاخی که برش نه زود باشد			هیزم بود ار چه عود باشد
	بید، ار ندهد ز میوه مایه			باری بودش فراخ سایه
	تو شاخ رسیده گشتی و تر			نی سایه به مادهی و نی بر
	چون عشق بود به دل ، صوابست			مه در شب تیره آفتابست
	نوفل که به مهر تست منسوب			دارد پس پرده دختری خوب
	در گلشن حسن سرو چالاک			چون قطره‌ی آب آسمان پاک
	خورشید رخی خدیجه نامش			پرورده به عصمتی تمامش
	جویندش و نوفل، از تکبر،			در رشته‌ی کس، نه بندد آن در
	زان رسم وفا که در تو دیدست			پیوند ترا به جان خریدست
	در دل، همه صحبت تو جوید			وز شرم، بروی تو نگوید
	پرسد خبر تو گاه و بی گاه			هم معتقدست و هم نکوخواه
	گر سر به رضا‌ی ما کنی راست			آن خواست زان تست، بی‌خواست
	هم ما در امید خاص یابد			هم جان پدر خلاص یابد
	ور خود زنی از خلاف تیری،			بی جان شده گیر، زال و پیری
	گفتیم به تو غم نهانی			از ما سخنی، دگر تو دانی!
	دیوانه که این حدیث بشنید			دیوانگیش ز سر بجنبید
	می‌خواست که از درون پر سوز			گردد، به خلاف، پاسخ اندوز
	لیکن، چو فسون پیر بد چست			کرد از دم سخت دیوار سست
	در پای پدر فتاد فرزند			گفت ای دم تو مرا زبان بند
	با آنکه خرد ز من عنان تافت،			از رای تو، روی چون توان یافت؟
	اینست چو خواهش الهی			تن در دادم بهر چه خواهی!
	مادر پدر از چنان جوابی			بر آتش دل زدند آبی
	رفتند ز خانه‌ی بامدادان			پیش پدر عروس شادان
	بستند کمر بجست و جویی			کردند سپرده گفت و گویی
	نوفل که بخاطر آن هوس داشت			پیش آمد و پاس آن نفس داشت
	گشتند، دو دل، مبده، بی غم			رفتند بسوی خانه خرم
	بردند ظرایف عروسی			بغدادی و مغربی و روسی
	اسباب نشاط و مایه‌ی سور			شهد و شکر و گلاب و کافور
	بنشست فقیه عیسوی دم			بنیاد نکاح کرد محکم
	شد جلوه نما بت حصاری			چون گل ز نسیم نوبهاری
	نازک بدنی چو در مکنون			مجنون کن صد هزار مجنون
	هر کس به هوس نگاه می‌کرد			مجنون می‌دید و آه می‌کرد
	هر کس صفت جمال می‌گفت			مجنون سخن از خیال می‌گفت
	هر کس گهری خریده می‌ریخت			مجنون ز شرشک دیده می‌ریخت
	هر کس ز طرب به کار خود بود			مجنون به هوای یار خود بود
	هر کس شمعی بسوز برداشت			مجنون همه سوز در جگر داشت
	او قصه‌ی جان ریش می‌خواند			و افسون خلاص خویش می‌خواند
	می‌کرد به سینه یاد دل خواه			می‌شست به گریه دست از ان ماه
	بیرون خوش و از درونه دل تنگ			تن حاضر و دل هزار فرسنگ
	مطرب ز طرب ترا نه می‌زد			او ناله‌ی عاشقانه می‌زد
	چون کرد عروس جلوه‌ی حور			در پرده‌ی مهد گشت مستور
	چون شد، گه‌ی آنکه، خرم و شاد			هم خوابه شوند سرو و شمشاد
	دیوانه به درد خود گرفتار			حیران شده ماه نو دران کار
	نی او همه شب غنود از سوز			نی لعبت تو، ز بخت بد روز
	بر بویی گلی که بود یارش			دامن نگرفت هیچ خارش
	برنجد شد و طواف می‌کرد			با خاطر خود مصاف می‌کرد
	سوزان غزلی که دل کند ریش			می‌خواند به حسب حالت خویش
	مادر که شنید قصه‌ی دوش			سوی پدرش دوید بی‌هوش
	ناخن زد و چهره غرق خون کرد			دامن ز شرشک لاله‌گون کرد
	بی‌چاره پدر ز پا در افتاد			هم شیشه شکست و هم خر افتاد
	گشتند موافقان و خوشان			زین واقعه جمله دل پریشان