شیدای گراشی (پند و اندرز)/فی‌الموعظة والنصیحة

by شیدای گراشی

	تو ای مرد با من یکی گوش دار			ز گفتار من خویش رنجه مدار
	نصیحت نمایم کنون ای پسر			مپیچان ز گفتار من هیچ سر
	نصیحت بود مایهٔ کار تو			که روشن کند تیره‌بازار تو
	نصیحت درختی بود پرثمر			خصوص از بر شخص والاگهر
	نصیحت بود گوهر بی‌بها			فدای کسی کش بداند بها
	نصیحت بود رأی مرد خرد			خرد کی بود هر که آن نشنود
	نصیحت بود روشنی بصیر			خصوص از بر شخص روشن‌ضمیر
	نصیحت بسی سرفرازی دهد			نیوشنده گردن‌فرازی دهد
	نصیحت بود همچو خرم بهار			نیوشندهٔ آن شود باوقار
	نصیحت عروسی بود با جهیز			خصوص از بر مردم با تمیز
	نصیحت غذایی بود خوش‌گوار			ولیکن بر مردم هوشیار
	نصیحت ثمر سودمندی دهد			نیوشنده را سربلندی دهد
	نصیحت بود چون در ناب‌سود			نیوشنده را زو بود نفع و سود
	نصیحت بود مایهٔ سودمند			نیوشندهٔ آن نبیند گزند
	نصیحت بود همچو شیر و شکر			نیوشنده را زو نبیند ضرر
	نصیحت بود همچو طعم عسل			کجا همچو طعمش بود خود عسل
	نصیحت اگر بشنوی ای جوان			پسندیده گردی بر بخردان
	نصیحت اگر نشنوی هم بدان			پسنده نباشی بر عاقلان
	نیوشندهٔ آن شود شادمان			به نزد بزرگان و هم موبدان
	نصیحت بود چون در پربها			رهاند تو را از دم اژدها
	نصیحت اگر بشنود ناکسی			به اندک زمانی بگردد کسی
	نصیحت اگر بشنود جاهلی			به سرش اندر آید هش عاقلی
	نصیحت بود جان من بس مفید			مکن تا توانی تو شرب نبید
	مکن شرب خمر و شراب ای جوان			که افتی تو از چشم دانشوران
	مشو عادی شرب آب عنب			تو هر نیمه‌شب رو به درگاه رب
	مشو تارک امر حق ای پلید			که هستی تو عبد ذلیل مجید
	مشو پیرو نهی رب ودود			که از سرت آید برون گرد و دود
	بشو پیرو دین ختم رسل			وگرنه درآیی تو در زیر غل
	غل آتشین جهنم بدان			به گردن نهندت شنو ای جوان
	نسازی تو امر خدا کار خویش			چه سازی از این سره‌کردار خویش
	به محشر چو آیی به نزد رسول			دگر هم به پیش بتول رسول
	چه گویی جواب خدا و رسول			ز کردار زشتت بگو ای فضول
	چه سازی تو با آتش و اژدها			چه گویی تو با عقرب و مارها
	چه گویی جواب خدا و نبی			ز بدکاری خویشتن ای غبی
	چه گویی جواب نبی و ولی			چو ز افعال خود سخت نامقبلی
	نمایی تو بس فتنه و شور و شر			رهایی نیابی ز ایشان دگر
	در این جا نمایی تو بس کارها			چه‌سان یابی از دست ایشان رها
	در این جا گریزی تو از مارها			چه سازی که آن‌جا نیابی رها
	چه سازی تو اندر لحد ای فضول			چو کردی روا نهی رب و رسول
	چه گویی تو در گور با مار و مور			نه پای گریز و نه هم دست زور
	نسازی روا امر حی صمد			چه سازی چو خسبی تو اندر لحد
	تو ظلمی نمایی به مرد فقیر			بگویی دوصد حرف نادلپذیر
	بر زیردستان تو از خشم و کین			ز جهل اندر آری به ابروت چین
	بگویی کنم کارها ای پسر			نگویی چه سازم بر دادگر
	پس ای مرد هشیار هر نیم‌شب			تو برخیز و کن رو به درگاه رب
	به هر نیم‌شب ای پسر گوش دار			ستایش نما حضرت کردگار
	چه خواهی که باشی ستوده بیا			ستایش نما حضرت کبریا
	تو ای مرد بینادل با کمال			ستایش نما حضرت ذوالجلال
	ستایش نما خالق شمس و نور			که روشن شود بر تو تاریک گور
	چه خواهی که گردی تو با جایگاه			پرستش نما خالق هور و ماه
	پرستش نما ای پسر یک خدای			«خداوند روزی‌ده رهنمای»
	چه خواهی که گردی تو روشن‌گهر			ستایش نما خالق بوالبشر
	پرستش نما ذوالجلال احد			که روشن شود بر تو تیره لحد
	دگر هم رسولش ستایش نما			که از بهر او خلق شد ماسوا
	محمد رسول خداوند حق			که از ماسوا برده او خود سبق
	محمد عزیز خدای مجید			در مشکلات جهان را کلید
	پس از او ستایش نما مرتضی			که عمش بود حضرت مصطفی
	علی ولی آن شه مشرقین			که باشد پدر بر حسن با حسین
	که شد همسرش دختر اصطفی			مهین زنان و حبیبهٔ خدا
	دگر اهل‌بیت رسول کبار			که هستند شافع به روز شمار
	امامان با شوکت و باوقار			که هستند ایشان سه و پنج و چار
	علی و حسن با حسین شهید			که دادند ما را به جنت نوید
	دگر هم ز سجاد و باقر شمر			که هستند ایشان شه دادگر
	دگر جعفر آن شاه والاگهر			امام مبین بهترین بشر
	دگر ابن وی کاظم نیک‌پی			که باب‌الحوائج بود شأن وی
	رضای خراسان هشتم امام			تقی باشد از صلب آن نیکنام
	علی نقی آن شه شه‌نشان			که از نام او زیب دارد جهان
	دگر عسکری آن امام مبین			که باشد پدر بر شه مؤمنین
	امام زمان قائم‌الامر دین			ستون سما و سکون زمین
	دگر هم نصیحت کنم ای پسر			مشو عادی چرس و افیون دگر
	که افیون بود دشمن جان تو			نه افیون بود بلکه عفیان تو
	ز اول کند شهوتت کند و سست			نمانی از آن پس دگر تن‌درست
	دگر هم کند سست بنیاد تو			به پا شد ز هم جان آباد تو
	کند خم مر آن سرو آزاد تو			به کل برزند قد شمشاد تو
	سه دیگر کند قطع اولاد هم			کند ساق سیمین چو پولاد هم
	ولی خالی از مغز باشد بدان			به فصل بهارت برآرد خزان
	چهارم چو از بنیه افتی پسر			نماند به تو تاب و قدرت دگر
	بمانی تو از خدمت کردگار			بگردی تو شرمنده روز شمار
	چو افتادی از بنیه زین خام‌کار			ستایش چسان سازی ای هوشیار
	به اول ستایش بگفتم تمام			ستایش چسان سازی والسلام
	چو کسب تو وافور و افیون بود			ستایش ز حال تو بیرون بود
	به شرط ستایش شوی رستگار			ستایش چو نبود بمانی تو خار
	به نزد خدا و دگر هم رسول			دگر اهل‌بیت و به نزد بتول
	نصایح بگفتم ز سر تا به بن			نمانده به شیدای بی‌دل سخن
	تو خود دانی ای خودسر پرگناه			چنین است راه و چنین است چاه