شیخ بهائی (نان و پنیر)/بی‌نمازی با یکی از اهل راز

by شیخ بهایی

	بی‌نمازی با یکی از اهل راز			خواست گوید علت ترک نماز
	گفت : هر وقتی که کردم قصد آن			آفتی آمد به مالم، ناگهان
	و آن دگر گفتش که من کردم نماز			مدتی بسیار و شبهای دراز
	تا برون آیم ز فقر و احتیاج			گیرد آن دکان و بازارم رواج
	حاصلی از وی توقع داشتم			چون نشد، یکبارگی بگذاشتم
	این بود احوال جهال، ای عزیز!			این بودشان پایه‌ی قدر و تمیز
	واجبی را در خیال، این گمرهان			کرده‌اند از جهل خود، ممکن گمان
	داده نسبت بخل یا غفلت به وی			در مقایل، خویش را دانسته شیء
	غیر ممکن، کی ز ممکن کرد فرق			آنکه در دریای تشبیه است غرق
	تا نشد اوصاف امکانیش فهم			کی تواند دید کوته، دست وهم
	ساحت عزت، چه سان داند بری			از خلاء و سطح و بعد جوهری
	تا ندانسته است اعراض عدد			بر چه معنی خواهدش گفتی احد
	هرچه گوید، در رضا و در غضب			زان منزه‌دان، جناب قدس رب
	گرچه تقدیس خداوند صمد			از ره تقلید هم ممکن بود
	زان جهت گوییم: جمعی از عوام			یافته در سلک اسلام، انتظام
	لیک، این اسلام، حکم ظاهر است			تا برون آید ز گبر و بت‌پرست
	گرنه فضل از حق خود دارد قبول			کی شود مقبول تقلید اصول
	بلکه آن تقلید هم از مشکلات			اصل مطلب چون بود از غامضات
	ز آن، نبی مجمل رساند اول پیام			که در آن منظور بودش خاص و عام
	رفته رفته، عقلها چون شد قوی			یافت بسطی مجملات معنوی
	آنکه از علم سیر دارد خبر			کرده در اقوال معصومین نظر
	دیده اجمالات و تفصیلاتشان			در تکلم، مختلف حالاتشان
	سائلی پرسید از تفویض و جبر			تا شناسد، کیست در امت چو گبر
	گفت: تفویض، آنکه اعمال تمام			حق مفوض کرده باشد بر آنام
	راست گفت؛ این نیز تفویضی بدست			لیک، آن نه کز پیمبر واردست
	چون نبودش تاب استعداد و درک			کرد زان تفسیر، این تفیض، درک