وحشی بافقی (رباعیات)

by وحشی بافقی

	یارب که بقای جاودانی بادا			کامت بادا و کامرانی بادا
	هر اشربه‌ای کز پی درمان نوشی			خاصیت آب زندگانی بادا

***

	عشرت بادا صبح تو و شام ترا			آغاز تو را خوشی و انجام ترا
	شبهای ترا باد نشاط شب عید			نوروز ز هم نگسلد ایام ترا

***

	شد یار و به غم ساخت گرفتار مرا			نگذاشت به درد دل افکار مرا
	چون سوی چمن روم که از باد بهار			دل می‌ترقد چو غنچه، بی‌یار، مرا

***

	جان سوخت ز داغ دوری یار مرا			افزود سد آزار بر آزار مرا
	من کشتنیم کز او جدایی جستم			ای هجر به جرم این بکش زار مرا

***

	از بهر نشیمن شه عرش جناب			بنگر که چه خوش دست به هم داد اسباب
	گردید سپهر خیمه و انجم میخ			شد سد ره ستون و کهکشان گشت طناب

***

	اندر ره انتظار چشمی که مراست			بی نور شد و وصال تو ناپیداست
	من نام بگرداندم و یعقوب شدم			ای یوسف من نام تو یعقوب چراست

***

	آن سرو که جایش دل غم پرور ماست			جان در غم بالاش گرفتار بلاست
	از دوری او به ناخن محرومی			سد چاک زدیم سینه جایش پیداست

***

	پیوستن دوستان به هم آسان است			دشوار بریدن است و آخر آن است
	شیرینی وصل را نمی‌دارم دوست			از غایت تلخیی که در هجران است

***

	شاها سربخت بر در دولت تست			یک خیمه فلک ز اردوی شوکت تست
	گر خیمه‌ی چرخ را ستونی باید			اندازه ستون خیمه‌ی رفعت تست

***

	اکسیر حیات جاودانم بفرست			کام دل و آرزوی جانم بفرست
	آن مایع که سرمایه‌ی عیش و طرب است			آنم بفرست و در زمانم بفرست

***

	شوخی که خطش آیه‌ی فرخ فالی است			نادیدن آن موجب سد بد حالی است
	تا شمع رخش نهان شد از پیش نظر			شد دیده تهی ز نور و جایش خالی است

***

	جز فکر جدا شدن ز دلدارم نیست			این صبر هراسنده ولی یارم نیست
	دندان به جگر نهادنی می‌باید			اما چه کنم صبر جگر دارم نیست

***

	مجنون که کمال عشق و حیرانی داشت			مهری نه چو این مهر که میدانی داشت
	این مهر نه عاشقی ست ، مهری ست که آن			با یوسف مصر پیر کنعانی داشت

***

	شاها سر روزگار پامال تو باد			گردون ز کتل کشان اجلال تو باد
	هر صید مرادی که بود در عالم			فتراک پرست رخش اقبال تو باد

***

	شاها چو کمان قدر به فرمان تو باد			چون گوی فلک در خم چوگان تو باد
	آن سینه پر داغ که خصمت دارد			صندوقه تیرهای پران تو باد

***

	صید افکنی مراد آیین تو باد			عیوق شکارگاه شاهین تو باد
	هر سر که نه در پای سمند تو بود			بر بسته به جای طبل برزین تو باد

***

	شاها در جهان عرصه‌ی در گاه تو باد			آفاق پراز خیمه و خرگاه تو باد
	این خیمه‌ی بی ستون که چرخش خوانند			قایم به ستون خیمه‌ی جاه تو باد

***

	جرم است سراپای من خاک نهاد			لیکن بودم به عفو او خاطر شاد
	ای وای اگر عفو نباشد ، ای وای			فریاد اگر جرم نبخشد ، فریاد

***

	کوی تو که آواره هزاری دارد			هرکس به خود آنجا سر و کاری دارد
	تنها نه منم تشنه‌ی دیدار، آنجا			جاییست که خضر هم گذاری دارد

***

	وحشی که همیشه میل ساغر دارد			جز باده کشی چه کار دیگر دارد
	پیوسته کدویش ز می ناب پر است			یعنی که مدام باده در سر دارد

***

	گر کسب کمال می‌کنی می‌گذرد			ور فکر مجال می‌کنی می‌گذرد
	دنیا همه سر به سر خیال است ، خیال			هر نوع خیال می‌کنی می‌گذرد

***

	فریاد که سوز دل عیان نتوان کرد			با کس سخن از داغ نهان نتوان کرد
	اینها که من از جفای هجران دیدم			یک شمه به سد سال بیان نتوان کرد

***

	تیرت چو ره نشان پران گیرد			هر بار نشان زخم پیکان گیرد
	از حیرت آن قدرت بخت اندازی			مردم لب خود بخش به دندان گیرد

***

	دل زان بت پیمان گسلم می‌سوزد			برق غم او متصلم می‌سوزد
	از داغ فراق اگر بنالم چه عجب			یاران چه کنم، وای دلم می‌سوزد

***

	یارب که زمانه دلنوازت باشد			ایام همیشه کار سازت باشد
	رخش تو سپهر و زین رخش تو هلال			خورشید به جای طبل بازت باشد

***

	می‌خواست فلک که تلخ کامم بکشد			ناکرده‌ی می طرب به جامم، بکشد
	بسپرد به شحنه فراق تو مرا			تا او به عقوبت تمامم بکشد

***

	شاها به عداوت توکس یار نشد			کاو در نظر جهانیان خوار نشد
	با نشأه‌ی خصمی تو آنکس که بخفت			در خواب شد آنچنان که بیدار نشد

***

	آنان که به کویی نگران می‌گردند			پیوسته مرا به قصد جان می گردند
	از رشک نبات می‌دهم جان که چرا			گرد سر هم نام فلان می‌گردند

***

	آن زمره که از منطق ما بی‌خبرند			سد نغمه‌ی ما به بانک زاغی نخرند
	زاغیم شده به عندلیبی مشهور			ما دیگر و مرغان خوش الحان دگرند

***

	مجنون به من بی سر و پا می‌ماند			غمخانه‌ی من به کربلا می‌ماند
	جغدی به سرای من فرود آمد و گفت			کاین خانه به ویرانه ما می‌ماند

***

	ای چرخ مرا دلی ست بیداد پسند			بیمم دهی از سنگ حوادث تا چند
	من شیشه نیم که بشکند سنگ توام			مرغ قفسم که گشتم آزاد ز بند

***

	یا صاحب ننگ و نام می‌باید بود			یا شهره‌ی خاص و عام می‌باید بود
	القصه کمال جهد می‌باید کرد			در وادی خود تمام می‌باید بود

***

	در کوی توام پای تمنا نرود			من سعی بسی کنم ولی پا نرود
	خواهم که ز کویت روم اما چه کنم			کاین بیهده گرد پا دگر جا نرود

***

	تا پای کسی سلسله آرا نشود			او را سر قدر آسمان سا نشود
	باز ار نشود صید و نیفتد در قید			او را به سر دست شهان جا نشود

***

	در صید گهت که جان طرب ساز آید			سیمرغ اسیر چنگل بازآید
	هر جا که صدای طبل باز تو رسد			سد مرغ دل از شوق به پرواز آید

***

	ازدیده ز رفتن تو خون می‌آید			بر چهره سرشک لاله گون می‌آید
	بشتاب که بی توجان ز غمخانه‌ی تن			اینک به وداع تو برون می‌آید

***

	خوش آن که ره عشق بتی پیماید			برخاک رهش روی ارادت ساید
	یک سو نظرش که غیر پیدا نشود			دل در طرفی که یار کی می‌آید

***

	تا شکل هلال گردد از چرخ پدید			کز بهر در شادی عید است کلید
	روز وشب عمر بی زوالت بادش			مستلزم اجر روزه و شادی عید

***

	نوروز شد و بنفشه از خاک دمید			بر روی جمیلان چمن نیل کشید
	کس را به سخن نمی‌گذارد بلبل			در باغ مگر غنچه به رویش خندید

***

	آهنگ سفر می‌کند آن ماه عذار			ای جان که نفس گیر شدی ناله برآر
	در محملش آویز دلا همچو جرس			وزناله و فریاد زبان باز مدار

***

	یارب که در این دایره‌ی دیر مدار			باشی ز چنان زندگیی برخوردار
	کایام شریف عیدش ار جمع کنند			سد عمر ابد به هم رسد بلکه هزار

***

	دانی شاها که مهر فرخنده اثر			تحویل حمل نمود و بودش چه نظر
	تا روز نشاطت که به گلشن گذرد			هرروز فزونتر بود از روز دگر

***

	ای صیت معالجات تو عالم گیر			و آوازه تو کرده جهان را تسخیر
	یارب که جدا مباد تا عالم هست			صحت ز تنت چو نور از بدر منیر

***

	آن شمع که دوش بود تب تا سحرش			صحت پی رفع تب در آمد ز درش
	تب از بدنش راه‌گریزی می‌جست			فصاد جهاند از ره نیشترش

***

	ای منشاء دانایی و ای مایه هوش			بفرست از آن که تا سحر خوردم دوش
	بسیار نه ، کم نه، آن قدر بخش که من			هشیار نگردم و نمانم مدهوش

***

	ای جان و تنم مطیع و شوق تو مطاع			رفتی و جدا زان رخ خورشید شعاع
	هیهات که جان وداع تن کرد و نداد			چندان مهلت که تن شتابد به وداع

***

	فن تو و سد هزار برهان کمال			شغل من و یک جهان خیالات محال
	تو منزوی مدرسه‌ی عالی فضل			من بیهده گرد راست بازار خیال

***

	در نامه رقم ز خانه‌ای یافته‌ام			وز عنبر تر شمامه‌ای یافته‌ام
	از شوق دمی هزار بارش خوانم			گویی تو که گنج نامه‌ای یافته‌ام

***

	تا کار جهان به کام کس نیست مدام			عیش تو مدام باد و کار تو تمام
	در مجلس عشرت تو غم خوردن دهر			یارب که بود چو روزه در عید حرام

***

	تا در ره عشق آشنای تو شدم			با سد غم و درد مبتلای تو شدم
	لیلی‌وش من به حال زارم بنگر			مجنون زمانه از برای تو شدم

***

	امشب همه شب ز هجر نالان بودم			با بخت سیه دست و گریبان بودم
	قربان شومت دی به که همره بودی			کامشب همه شب به خویش گریان بودم

***

	از آبله‌ای تازه گل باغ ارم			حاشا که شود طراوت روی تو کم
	نی جوهر حسن لاله است از ژاله			نی زیور خوبی گل است از شبنم

***

	ای آنکه به یکرنگی تو متصفم			در بندگیت مقرم و معترفم
	با «فاف» و «ر» و « الف ،ب » و «ه » ز کرم			بفرست بدست «غین » و « لام» و « الفم»

***

	تا کی ز مصیبت غمت یاد کنم			آهسته ز فرقت تو فریاد کنم
	وقت است که دست از دهن بردارم			از دست غمت هزار بیداد کنم

***

	رخسار تو ای تازه گل گلشن جان			کز آبله شبنمی نشسته ست بر آن
	لاله ست ولی آمده با ژاله قرین			ماهی‌ست ولی کرده به سیاره قران

***

	تا بود چنین بود و چنین است جهان			از حادثه دهر کرا بود امان
	بلقیس اگر به ملک جاویدان رفت			جاوید تو مانی ای سلیمان زمان

***

	خورشید که هست شمسه‌ی هفت ایوان			خواهی که بگویمت که چون گشت عیان
	زد رفعت شاه خیمه بیرون از چرخ			ماندش ز ستون خیمه بر چرخ نشان

***

	در نفی رخت شمع شبی راند سخن			روزش دیدم گرفته کنجی مسکن
	ماننده‌ی عاصیی که در روز جزا			با روی سیاه سر برآرد ز کفن

***

	ای مدت شاهی جهان مدت تو			در عید سرور خلق از دولت تو
	گر عید تواند که مجسم گردد			آید ز پی تهنیت خلعت تو

***

	ای رفعت و شان فروترین پایه تو			خوبی یکی از هزار پیرایه‌ی تو
	از بهر خدا سایه زمن باز مگیر			ای سایه‌ی رحمت خدا سایه‌ی تو

***

	خوش آن که شود بساط مهجوری طی			در بزم وصال می‌کشم پی در پی
	می‌جویمت آنچنان که مهجور وصال			مشتاق توام چنان که مخمور به می

***

	گر درخور مهرم احترامی بودی			نزدیک توام قدر تمامی بودی
	من می‌گفتم که عشق من تا به کجاست			گر ز آنطرف از عشق مقامی بودی

***

	ای کاش برات من براتی بودی			کر مفلسیم خط نجاتی بودی
	بالله که آنچنان برایت می‌بود			گر از طرف تو التفاتی بودی

***

	در عهد معالجات تو بیماری			بیکار شد از شیوه خلق آزاری
	نی از پی آزار به سوی تو شتافت			آمد که شکایت کند از بیکاری

***

	گر با تو گهی نظر کنم پنهانی			لازم نبود که طبع خود رنجانی
	من بودم و دیدنی چو این هم منع است			آن نیز به یاران دگر ارزانی

***

	ای درگه تو عید گه روحانی			در تهنیتت هم انسی و هم جانی
	از لطف تو عیدیی طمع دارم لیک			ترسم که توام طفل طبیعت خوانی