راهنما:شعر
قالب‌بندی
[ویرایش]تورفتگیِ خط و شکست‌های خط
[ویرایش]سه شیوه برای قالب‌بندی شعر وجود دارد. {{Ppoem}} (مخفف Proper Poem) بیشتر قالب‌بندی را به‌طور خودکار انجام می‌دهد. ویکی‌نبشته همچنین یک افزونهٔ شعرِ داخلی دارد، که با <poem> فراخوانده می‌شود و امکان قالب‌بندی ساده را فراهم می‌کند. به‌عنوان جایگزین، می‌توان هر تورفتگی و شکست خط را به‌صورت دستی مشخص کرد. هر یک از این شیوه‌ها مزایا و معایب خود را دارند. افزونهٔ شعر استفاده‌اش ساده اما محدود است، قالب‌بندیِ دستی بیشترین آزادی را برای موارد ویژه فراهم می‌کند، و Ppoem (که تازه‌ترین طراحی است) برخی از مزایای هرکدام را با هم دارد.
Ppoem
[ویرایش]تنظیمات پیش‌فرض {{Ppoem}} برای قراردادهای رایج قالب‌بندی شعر تنظیم شده‌اند، و از طریق نحو کمینه و سرراستش می‌تواند بسیاری از مسائل رایج قالب‌بندی را مدیریت کند، پس هم برای تازه‌کارها آسان است و هم برای ویراستاران باتجربه‌تر کاربردی است. باور بر این است که این الگو نسبتاً پایدار و برای بیشتر کاربردهای رایج شعر مناسب است. این الگو از Lua استفاده می‌کند (با Scribunto).
این الگو شکست‌های خط را حفظ می‌کند، و دو شکست خط یک شکست بند (stanza) می‌سازد.
دونقطه‌ها (:) در ابتدای خطوط به فاصله‌هایی به طول یک em تبدیل می‌شوند (به این عرض: ).
این الگو به‌طور پیش‌فرض ۴em تورفتگیِ آویزانِ دارد.
برای نمونه،
{{ppoem|
Earth's parched lips
:Drink coolness once again, for daylight dies.
The young moon dips,
:A threaded gleam where sunset languid lies,
:And slowly twilight opens starry eyes.
Low in the West
:Day's fading embers cast a last faint glow
Behind a crest
:Where curving hills on primrose paleness show
:Sharp-lined in jet. Dusk stillness broods below
}}
چنین نمایش داده می‌شود:
Drink coolness once again, for daylight dies.
The young moon dips,
A threaded gleam where sunset languid lies,
And slowly twilight opens starry eyes.
Day's fading embers cast a last faint glow
Behind a crest
Where curving hills on primrose paleness show
Sharp-lined in jet. Dusk stillness broods below
برای شعرهایی که در چند برگه ادامه می‌یابند، پارامترهای start و end کنترل می‌کنند که بخش‌ها چگونه به هم بپیوندند. مقدار پارامتر end در انتهای یک برگه باید با مقدار پارامتر start در برگهٔ بعدی مطابقت داشته باشد. مقادیر پارامتر می‌توانند این‌ها باشند: open/close (که پیش‌فرض است)، follow، stanza و same-line:
- برای نخستین بخش، از start=open استفاده کنید (یا پارامتر را حذف کنید)
- برای بخشی که با یک بند پایان می‌یابد، از end=stanza استفاده کنید و بخش بعدی را با start=stanza آغاز کنید
- برای بخشی که با یک بند پایان نمی‌یابد (پس بخش بعدی در همان بند ادامه می‌یابد)، بخش نخست end=follow را تنظیم می‌کند و بخش بعدی از start=follow استفاده می‌کند.
- برای خطی که به برگهٔ بعدی ادامه می‌یابد، بخش نخست end=same-line را تنظیم می‌کند و بخش بعدی از start=same-line استفاده می‌کند.
- برای آخرین بخش، از end=close استفاده کنید (یا حذف کنید).
این یعنی برای شعری ساده که تنها یک بخش در یک برگه از متن دارد، اصلاً نیازی به استفاده از پارامترهای start یا end نیست.
افزونهٔ شعر
[ویرایش]یک افزونهٔ نرم‌افزاری در ویکی‌نبشته تورفتگی و شکست‌های خط را ساده می‌کند. شعر را درون برچسب‌های <poem> بپیچید؛ شکست‌های خط و تورفتگی همان‌گونه که تایپ شده‌اند نمایش داده خواهند شد. یک دونقطه (:) در ابتدای خط، آن خط را ۱em تورفتگی می‌دهد. برای نمونه، این کد و چگونگی نمایش آن را ببینید:
<poem> And oft by yon blue gushing stream ::Shall Sorrow lean her drooping head, And feed deep thought with many a dream, ::And lingering pause, and lightly tread,— ::::Fond wretch! as if her step disturb'd the dead! </poem>
این‌گونه نمایش داده می‌شود:
And oft by yon blue gushing stream
Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
And lingering pause, and lightly tread,—
Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
فاصله‌های میان بیت‌ها درون برچسب‌های <poem> به‌جای شکست پاراگراف، به‌صورت دو شکست خط (<br /><br />) نمایش داده می‌شوند. خطوط درون این برچسب‌ها، اگر از عرض بلوکِ دربرگیرنده فراتر روند، شکسته نخواهند شد. اگر می‌خواهید از این رفتارها پرهیز کنید، از قالب‌بندی مستقیم که در پایین شرح داده شده استفاده کنید.
برچسب <poem> را نمی‌توان در سراسر شکست‌های صفحه استفاده کرد، و باید در یک برگه بسته و در برگهٔ بعدی دوباره باز شود (یعنی در سرآیند یا پسایند یک برگه استفاده نشود). اگر شکست یک بند با شکست برگه هم‌زمان شود، می‌توان از <br /> برای اطمینان از قالب‌بندیِ درست هنگام تراگنجانش استفاده کرد (برای نمونه):
برگهٔ یکم:
<poem>
…
Stanza one.
<br />
</poem>
{{nop}}
برگهٔ دوم:
<poem> Stanza two. … </poem>
قالب‌بندی مستقیم
[ویرایش]جایگزین این است که از {{em}} و <br /> استفاده کنید. اندازهٔ پیش‌فرض {{em}} برابر ۱em است، اما می‌توان آن را با یک پارامتر اندازه پیکربندی کرد. همچنین می‌توانید از {{gap}} استفاده کنید، اما توصیه می‌شود از em به‌عنوان واحدِ پارامتر اندازه استفاده شود، و {{em}} این کار را به‌طور خودکار انجام می‌دهد:
And oft by yon blue gushing stream <br />
{{em|2}}Shall Sorrow lean her drooping head, <br />
And feed deep thought with many a dream, <br />
{{em|2}}And lingering pause, and lightly tread,— <br />
{{em|4}}Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
این‌گونه نمایش داده می‌شود:
And oft by yon blue gushing stream
Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
And lingering pause, and lightly tread,—
Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
وسط‌چین‌کردن
[ویرایش]شعرهای حروف‌چینی‌شده اغلب در برگه وسط‌چین می‌شوند، اما هم‌ترازیِ راست خود را حفظ می‌کنند. دستیابی به این حالت با قالب‌بندیِ «معمولی» دشوار است ({{center}} هر خط را جداگانه وسط‌چین می‌کند).
Ppoem
[ویرایش]با Ppoem، متن به‌صورت بلوکی وسط‌چین و هم‌تراز می‌شود (به‌طور پیش‌فرض در سمت راست، که می‌توان آن را با align تغییر داد).
این الگو همچنین نشانه‌گذاریِ ویژه‌ای دارد، شامل <> و <<، که هرگاه در ابتدا قرار گیرند، به‌ترتیب یک خط یا بند را وسط‌چین و چپ‌چین می‌کنند.
نمونه:
{{ppoem|
Earth's parched lips
:Drink coolness once again, for daylight dies.
The young moon dips,
:A threaded gleam where sunset languid lies,
:And slowly twilight opens starry eyes.
<>
Low in the West
:Day's fading embers cast a last faint glow
<<Behind a crest
:Where curving hills on primrose paleness show
:Sharp-lined in jet. Dusk stillness broods below}}
چنین نمایش داده می‌شود:
Drink coolness once again, for daylight dies.
The young moon dips,
A threaded gleam where sunset languid lies,
And slowly twilight opens starry eyes.
Day's fading embers cast a last faint glow
Behind a crest
Where curving hills on primrose paleness show
Sharp-lined in jet. Dusk stillness broods below
بلوک وسط‌چین
[ویرایش]برای هم‌ترازکردنِ یک شعرِ دستی در مرکز، به‌صورت یک بلوک، از {{center block}} (قالب‌بندی CSS) یا {{block center}} (قالب‌بندی جدولی) استفاده کنید:
{{center block|And oft by yon blue gushing stream<br />
{{gap}}Shall Sorrow lean her drooping head,<br />
And feed deep thought with many a dream,<br />
{{gap}}And lingering pause, and lightly tread,–<br />
{{gap|4em}}Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!}}
این‌گونه نمایش داده می‌شود:
And oft by yon blue gushing stream
Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
And lingering pause, and lightly tread,–
Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
این سبک می‌تواند از هر الگوی قالب‌بندیِ دیگری استفاده کند، برای نمونه:
{{block center|{{smaller|And oft by yon blue gushing stream <br />
{{gap}}Shall Sorrow lean her drooping head, <br />
And feed deep thought with many a dream, <br />
{{gap}}And lingering pause, and lightly tread,— <br />
{{gap|4em}}Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!}}}}
این‌گونه نمایش داده می‌شود:
And oft by yon blue gushing stream
Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
And lingering pause, and lightly tread,—
Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
شماره‌گذاریِ خط
[ویرایش]برای آثار بلندی که بندهای شماره‌گذاری‌شده ندارند، ممکن است افزودن شماره خط به متن، برای راحتیِ خوانندگانی که می‌خواهند به خطوط یا بخش‌های خاصی استناد کنند، مفید باشد. تا کنون استاندارد واحدی برای این نوع نشانه‌گذاری در ویکی‌نبشته شکل نگرفته است.
Ppoem
[ویرایش]با Ppoem، شماره خط را می‌توان با >>> در انتهای خط قرار داد (افزودن به انتهای خط)، و با <<< در سمت راست (درج در ابتدای خط). برای نمونه:
{{ppoem|
1 <<<Earth's parched lips
:Drink coolness once again, for daylight dies.
The young moon dips,
:A threaded gleam where sunset languid lies,
:And slowly twilight opens starry eyes. >>> 5}}
این را می‌دهد:
Drink coolness once again, for daylight dies.
The young moon dips,
A threaded gleam where sunset languid lies,
5 And slowly twilight opens starry eyes.
Pline
[ویرایش]یک شیوه این است که هر خط پنجم را با قلمی سبز و کوچک، در انتهای خط، مشخص کنید (تا با تورفتگی تداخل نکند). هر شمارهٔ خط همچنین یک لنگر HTML دارد تا پیوند مستقیم را ساده کند. برای نمونه:
<poem>
…
If night is mute, yet the returning sun{{pline|295}}
Kindles the voices of the morning birds;
Nor at thy bidding less exultingly
Than birds rejoicing in the golden day,
The Anarchies of Africa unleash
Their tempest-winged cities of the sea,{{pline|300}}
To speak in thunder to the rebel world.
…
</poem>
این‌گونه نمایش داده می‌شود:
…
If night is mute, yet the returning sun295
Kindles the voices of the morning birds;
Nor at thy bidding less exultingly
Than birds rejoicing in the golden day,
The Anarchies of Africa unleash
Their tempest-winged cities of the sea,300
To speak in thunder to the rebel world.
…
توجه کنید که شماره‌های خط چند فاصله پس از پایان خط قرار دارند. این شماره‌ها را همچنین می‌توان با افزودن پارامتر r یا l به الگوی {{pline}}، در سمت چپ یا راستِ برگه (یا بلوک، اگر درون یکی باشد) هم‌تراز کرد.
{{block left|<poem>
…
If night is mute, yet the returning sun{{pline|295|r}}
Kindles the voices of the morning birds;
Nor at thy bidding less exultingly
Than birds rejoicing in the golden day,
The Anarchies of Africa unleash
Their tempest-winged cities of the sea,{{pline|300|r}}
To speak in thunder to the rebel world.
…
</poem>}}
این‌گونه نمایش داده می‌شود:
…
If night is mute, yet the returning sun295
Kindles the voices of the morning birds;
Nor at thy bidding less exultingly
Than birds rejoicing in the golden day,
The Anarchies of Africa unleash
Their tempest-winged cities of the sea,300
To speak in thunder to the rebel world.
…
سبک‌های CSS
[ویرایش]این کار اغلب هنگامی بسیار مفید است که شعر میان متنِ یک کتاب باشد، یا هنگامی که عنوانی وسط‌چین وجود دارد.
Ppoem
[ویرایش]از یک سو، ویژگی‌های CSS (به راهنما:سبک‌های برگه مراجعه کنید) را می‌توان با پارامتر style به کل شعر افزود.
از سوی دیگر، {MyClass} در ابتدای یک خط/بند، کلاسِ ws-poem-MyClass را (که کلاس‌های از پیش تعریف‌شده دارد، و کلاس‌های سفارشی می‌توانند از سبک‌های برگه استفاده کنند) به آن متن اعمال می‌کند. نمونه:
{{ppoem|style=color:#006666|
{smaller}
Earth's parched lips
:Drink coolness once again, for daylight dies.
The young moon dips,
:A threaded gleam where sunset languid lies,
:And slowly twilight opens starry eyes.
{larger}Low in the West
:Day's fading embers cast a last faint glow
Behind a crest
:Where curving hills on primrose paleness show
:Sharp-lined in jet. Dusk stillness broods below}}
چنین نمایش داده می‌شود:
Drink coolness once again, for daylight dies.
The young moon dips,
A threaded gleam where sunset languid lies,
And slowly twilight opens starry eyes.
Day's fading embers cast a last faint glow
Behind a crest
Where curving hills on primrose paleness show
Sharp-lined in jet. Dusk stillness broods below
(در اینجا، رنگ از style می‌آید و تفاوت‌های اندازه از نشانه‌گذاریِ {class}.)
افزونهٔ شعر
[ویرایش]توجه کنید که در این وضعیت، افزودن سبک‌دهیِ CSS به برچسب شعر می‌تواند مفید باشد. برای نمونه، متن کوچک‌تر این‌گونه کدنویسی می‌شود:
<poem style="font-size:83%">text text text</poem>
{{block center|<poem style="font-size:83%">
And oft by yon blue gushing stream
:Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
:And lingering pause, and lightly tread,–
:Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
</poem>}}
این‌گونه نمایش داده می‌شود:
And oft by yon blue gushing stream
Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
And lingering pause, and lightly tread,–
Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
یا سبک را مستقیماً درون الگوی {{block center}}، با استفاده از پارامتر style، کدنویسی کنید. برای نمونه‌ها به مستندات آن الگو مراجعه کنید.
توجه: استفاده از الگوهای <span> دور <poem>، برای نمونه {{smaller}}، نشانه‌گذاریِ نامعتبری است. هرچند در برابر جایگزین‌های بالا توصیه نمی‌شود، اگر این نوع قالب‌بندی به کار رود، باید از یک الگوی بلوکی (<div>) استفاده شود، برای نمونه {{smaller block}}. H:DIVSPAN را ببینید.
ترجیح دهید:
{{block center|{{smaller block|<poem>
And oft by yon blue gushing stream
:Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
:And lingering pause, and lightly tread,–
:Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
</poem>}}}}
And oft by yon blue gushing stream
Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
And lingering pause, and lightly tread,–
Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
به‌جای:
{{block center|{{smaller|<poem>
And oft by yon blue gushing stream
:Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
:And lingering pause, and lightly tread,–
:Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
</poem>}}}}
And oft by yon blue gushing stream
Shall Sorrow lean her drooping head,
And feed deep thought with many a dream,
And lingering pause, and lightly tread,–
Fond wretch! as if her step disturb'd the dead!
برای قالب‌بندی‌ای که در سراسر برگه‌ها ادامه می‌یابد، باید از گونه‌های /s و /e استفاده کنید. برای نمونه {{block center/s}} و {{block center/e}} را ببینید
قالب‌بندی دستی
[ویرایش]می‌توانید تا حد زیادی همان کارهایی را که در بخش بالا آمد انجام دهید.
نشانهٔ نقل‌قولِ شناور
[ویرایش]برخی شعرها از یک نشانهٔ نقل‌قولِ «شناور» (یا هر نویسهٔ دیگری) استفاده می‌کنند که در ابتدای شعر قرار دارد، اما لزوماً به بلوکِ متن تعلق ندارد. برای نمونه:
"My boast is not that I deduce my birth
From loins enthroned, and nobles of the earth;
Far higher, far, my proud pretensions rise,
The son of parents passed into the skies."
برای دستیابی به این حالت، از الگوی {{Floating quotation mark}} (نسخهٔ کوتاه: {{Fqm}}) استفاده کنید:
{{block center|<poem>
{{Floating quotation mark}}My boast is not that I deduce my birth
From loins enthroned, and nobles of the earth;
Far higher, far, my proud pretensions rise,
The son of parents passed into the skies."</poem>}}
توجه: این الگو را می‌توان برای شناورکردنِ نویسه‌های دیگر، با فاصله‌هایی با اندازه‌های گوناگون، استفاده کرد. لطفاً برای دستورالعمل‌های کاربرد به {{Fqm}} مراجعه کنید.
نام‌گذاریِ نسخه‌های گوناگون
[ویرایش]برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ نام‌گذاری، قراردادهای نام‌گذاری را ببینید.
شعرها اغلب عنوان‌های مبهمی دارند یا تنها با آغازینهٔ (incipit) خود ارجاع داده می‌شوند؛ نسخه‌های گوناگون نیز به ابهام‌زدایی نیاز دارند.
- نسخه‌ها. اگر چندین ویرایش از یک متن اینجا میزبانی می‌شوند، آن‌ها را به و از صفحهٔ {{versions}} پیوند دهید.
- ابهام‌زدایی. عنوان‌های شعرها اغلب مبهم‌اند؛ آثار متفاوتی با عنوان یکسان باید از یک صفحهٔ {{disambiguation}} پیوند داده شوند. این معمولاً شعری از نویسنده‌ای دیگر است.
- عنوان‌ها. شعرها را می‌توان با استفاده از «عنوان ساده» برای نام برگه ساخت، یا آن‌ها را از عنوان‌های مشابه با سال یا نویسنده در پرانتز متمایز کرد. افزودن یک شعر به‌عنوان زیرصفحه اثر ترجیح داده می‌شود، که مزایای آن با افزایش پیچیدگی و ابهام بیشتر می‌شود.
- تغییرمسیرها. تغییرمسیرهایی از گونه‌های عنوان به عنوان شعر یا یک صفحهٔ نسخه‌ها بسازید.
هر ترکیبی از این‌ها باید به خواننده کمک کند تا برگه‌ای را بیابد
- en:The Raven and Other Poems/The Raven (ویرایش ۱۸۴۵)
شاید یکی از چند نسخه
- en:The Raven (Poe) (صفحهٔ نسخه‌ها)
در میان آثاری با عنوان‌های مشابه
- en:The Raven. (صفحهٔ ابهام‌زدایی)
از سربرگ و بخش یادداشت‌های آن برای نشان‌دادن اعتبار یک نسخه، با ذکر جزئیاتِ منبع اصلی، و از صفحهٔ بحث برای گفتگوی گسترده‌تر دربارهٔ متن استفاده کنید.
باید از ساختن فهرست مطالبی که شعرها را با عنوان‌های ساده پیوند می‌دهد، پرهیز شود. این وضعیت زمانی پیش می‌آید که همان شعر به‌گونه‌ای ارائه شود که در دو یا چند نسخه ظاهر شده، شاید یک ویرایش بازبینی‌شده، و ارجاعی گمراه‌کننده باشد.
شعرها اغلب در چندین گونهٔ متفاوت ظاهر می‌شوند، که شاید قابل‌توجه باشند؛ گنجاندن این گونه‌ها به صلاحدید مشارکت‌کننده واگذار می‌شود. مشارکت‌های بعدی به شعرهای میزبانی‌شده در ویکی‌نبشته ممکن است از منابع متفاوتی گرفته شده باشند؛ بااین‌حال، همهٔ سندهای این وب‌گاه باید منبع خود را دقیقاً مشخص کنند.
یکپارچگیِ متن بهترین شکل با استفاده از اسکن‌های اصلی حفظ می‌شود، همان‌گونه که در صفحهٔ راهنما شرح داده شده؛ بیشتر شعرها به‌آسانی در چند گونه در دسترس‌اند. اسکن کاملِ یک کتاب، حتی اگر تنها بخشی از آن رونویسی شده باشد، قابل‌راستی‌آزمایی است، به‌آسانی تصحیح می‌شود، و دسترسیِ مستقیم به منبع فراهم می‌کند. باقی محتوای اسکن‌ها را می‌توان به‌آسانی توسط مشارکت‌کنندگان دیگر تکمیل کرد.
کمک برای بارگذاری و آماده‌سازیِ نمایه‌های اسکن، و برای زیرصفحه‌ها، در دسترس است.