او برآمد و فریاد کرد: به خدای کعبه که من رستم را کشتم. پس از آن قشون ایران باز پافشاری کرد ولی کمکی بمسلمین رسید و لشکر ایران شکست خورده هزیمت نمود. در این جنگ ایرانیها درفش کاویانی را از دست دادند نوشتهاند که جواهرات آن به اندازۀ بود که به پول امروزه تقریباً دویست هزار تومان قیمت داشت ولی عربی که آن را گرفت به ثمن بخسی یعنی تقریباً به پول امروزه پنجهزار تومان فروخت سعد وقاص بعد از این فتح فوراً بطرف مداین نرفت و بامر عمر به لشکر خود دو ماه استراحت داد بعد از آن سعد به تسخیر محلهای واقعه ما بین فرات و دجله پرداخت و در ۱۶ هجری بعزم تسخیر مداین حرکت کرد از طرف دیگر یزدگرد به او تکلیف کرد که ممالک آن طرف دجله را به مسلمین واگذار کند و طرفین صلح نمایند. سعد این تکلیف را با استهزاء رد کرد. جنگ قادسیه هرچند که از حیث فتح برای اعراب خیلی مهم بود و لیکن یزدگرد وسائل دفاع جلوگیری را فاقد نشده بود و میتوانست از حملات آنها جلوگیری کند من جمله در موقع عبور اعراب از دجله نظر به اینکه آنها از کشتیسازی اطلاعی نداشتند میتوانست مدتها آنها را معطل نماید ولی از طرف او هیچ اقدامی بعمل نیامد و همینکه از نزدیک شدن مسلمین بدجله مطلع شد فرار کرد و سعد بعد از تسخیر وهاردشیر (سلوکیه) در دجله جائی را که عمیق نبود گمانه کرده با قشون خود از رود مزبور گذشت وقتی که اعراب وارد تیسفون شدند از عظمت و ثروت و تجملات این شهر غرق حیرت و بهت گردیدند و غنائم و ذخائر بیشماری بدست آنها افتاد اکثر اعراب طلا را نمیشناختند و کافور را نمک تصور میکردند با صرف نظر از تخت طلا و جواهرات و اشیاء نفیسه که نزد عمر فرستادند غنائمی که مسلمین تقسیم کردند به اندازهای بود که به هر کدام از اعراب به پول امروزه دو هزار و پانصد تومان رسید در صورتی که عده مسلمین به شصت هزار نفر بالغ بود.
برگه:Tarikh-e Iran-e Bastan.pdf/۲۸۷۵
ظاهر