خیلی نزدیک در ایران قدیم، موسوم به خوتکدس، پسندیده بوده[۱] و ظاهراً جهت آن را حفظ خانواده و پاکی نژاد قرار میدادند، ولی معلوم است، که زرتشتیهای ازمنه بعد آن را، مثل سایر ملل، فوقالعاده مذموم دانستهاند، چنانکه امروزه هم از چنین نسبتی کاملاً منزّه میباشند. زنهای پارتیها با مردها خلطه و آمیزش نداشتهاند، و لیکن بعضی از ملکهها، بهطوریکه از سکّههای شاهان اشکانی و بعض آثار دیگر معلوم میشود، در مجالس جشن حاضر میشدند، چنانکه فرهاد پنجم با مادر خود بتخت نشست و سکّههای او صورت مادر و فرزند را داراست و حجّاریهای تنکسااولک، که بارون دوبد در کوههای بختیاری در سنۀ ۱۸۴۱ ق. م یافته و بعضی از محقّقین مربوط بدوره اشکانی میدانند، این نظر را تأیید میکند[۲]. قاعدۀ عمومی بر جدا بودن زنها از مردها بوده، زیرا اندرونی نجبای پارتی از بیرونی مجزّا بوده و زنها در زندگانی خارجی مردها شرکت نمیکردند. کلیّة مقام زنها نزد پارتیها پستتر از مقام آنها نزد مادیها و پارسیها بوده. یکی از خصایص دوره اشکانی عدم مداخلۀ زنها است در امور دولتی. این است، که برخلاف بعضی از شاهان هخامنشی در این دوره نفوذ حرمسرا و خواجهسرایان در امور درباری و دولتی هیچ دیده نمیشود. جنایاتی، که در خانواده واقع میشد، مثل قتل زن بدست شوهر یا پسر و دختر بدست پدر و یا خواهر بدست برادر یا جنایتی ما بین پسران و برادران به عدلیه رجوع نمیشد و بایستی خود خانواده قراری در موارد این گونه جنایات بدهد، زیرا به عقیده پارتیها این نوع جنایات بحقوق عمومی مربوط نبود و تصوّر میکردهاند، که فقط بحقوق خانواده خلل وارد میآورد، و لیکن اگر دختر یا خواهر شوهردار موضوع چنین جنایتی واقع میشد، امر به عدلیه محول میگشت، زیرا زنی، که شوهر میکرد، جزو خانواده شوهر محسوب میشد. از مجازاتهای این دوره اطّلاعاتی در دست نیست، همینقدر معلوم است، که مجازات خیانت زن به شوهر خیلی سخت بوده و مرد حق کشتن زن را داشته و دیگر اینکه اگر کسی مرتکب عمل شنیعی بر ضدّ طبیعت میشد بایستی خودکشی کند و در این باب پارتیها به اندازهای سخت
