پرش به محتوا

برگه:Tarikh-e Iran-e Bastan.pdf/۲۶۴۶

از ویکی‌نبشته
این برگ نمونه‌خوانی شده ولی هنوز هم‌سنجی نشده‌است.

شورش پارتیها، که در ارمنستان در این زمان وقوع یافت[۱]

پس از مرگ اسکندر پادشاه مقدونیها، پارتیها در مدّت ۶۱ سال تابع مقدونیّه بودند و در این مدّت در بابل سلکوس نیکاتور ۳۸ سال سلطنت کرد و پس از او آنتیوخوس سوتر ۱۹ سال و بعد آنتیوخوس تئوس ۱۰ سال. در سال یازدهم سلطنت آنتیوخوس پارتیها شوریده از قید مقدونیها برستند. ارشک بزرگ پسر پادشاه تتالیان[۲]، که در پهل شاهسدان[۳] در صفحه کوشان می‌زیست، حکومت را بدست گرفت و تمامی مردمان مشرق و نیز شمال مطیع او گشتند (شاهسدان ارمنی شده شاهستان است و موسی‌خورن، در کتاب ۲، بند ۲ تألیفش، پهل شاهسدان را پهل آراوادن نوشته. م.).

پس از آن، ارشک با تمام سپاهش برای جنگ با دولتی، که پادشاهانشان را نامیدیم، ببابل درآمد و چون آنتیوخوس دید، که از عهده ارشک برنمی‌آید، فرار کرده به آسیس‌دان رفت و در آنجا پنج سال سلطنت کرد (آسیس‌دان را بعضی آسیای وسطی تصوّر کرده‌اند، ولی بنظر مؤلف باید آسیای صغیر باشد. م.). پس از او آسیاس‌دان مدّتی تابع مقدونها بود و آنها بجای یکدیگر می‌نشستند. ارشک، آسور و بابل و پارس و ماد و ارمنستان را، تا کوههای گاب‌گه[۴] (قفقاز) و تا ساحل دریای بزرگ (مغرب یا میانه) به اطاعت درآورد و سالهای زیاد در بابل سلطنت کرد.

در سال ۱۱۴ سلطنت ارشک پادشاه پارت و سال چهارم حکومت دمتریوس در آسیاس‌دان و سوریّه، وقتی که ارشک غایب و در مشرق بود، دمتریوس قشونی جمع کرده بابل را گرفت. بعد، که ارشک با قشونی کثیر العدّه آمد، او عقب نشسته به انطاکیّه رفت. در نزدیکی این شهر جدالی خونین رویداد، دمتریوس شکست خورده اسیر گردید و ارشک امر کرد دست و پاهایش را بستند و او را بمشرق به پهل شاهسدان برد[۵]. آنتیوخوس برادر دمتریوس، چون از این قضیّه آگاه


  1. Vict. Langlois. Hist. anc. et mod. de I'Armenie t. I. p. ۱۹۸
  2. Tetaliens.
  3. Pahl Schahasdan.
  4. Gabgoh.
  5. اینجا پهل شاهسدان با گرگان مطابقت می‌کند، زیرا دمتریوس را موافق مدارک غربی به‌آنجا بردند.