چنانکه نوشتهاند این زمینلرزه به انطاکیّۀ سوریّه اختصاص نداشته، در جاهای دیگر هم باعث خرابیهای زیاد و اتلاف نفوس گردیده، مثلاً در ایالات رومی آسیا اسم این شهرها را میبرند: الیا-میرینا-پیتانه-سیمه[۱]. در آسیای صغیر و در یونان هم شهرهائی خراب شدند. این بلیّه آسمانی برخلاف تصوّرات و امیدهای تراژان رویداد، زیرا با پیشرفتهائی، که داشت، میخواست سلطنت او را زمان فتوحات و درخشندگی بدانند، که ناگهان چنین بلیّهای شهرهای زیادی را برافکنده هزاران نفوس را تلف کرد و بازماندگان تلفشدگان را در عزا و ماتم غوطهور داشت. با وجود این تراژان از نقشه خود دست نکشید و در بهار سال ۱۱۶ م. کارهای خود را دنبال کرد.
کارهای تراژان در ۱۱۶ م.
صاحبمنصبان تراژان در مدّت زمستان بامر او کشتیهای خوب ساختند. کشتیها از قطعاتی ساخته شده بود، که به آسانی حمل میشد و تراژان این قطعات را تا جزیره حمل کرد و در آنجا بهم اتّصال داده به آب انداخت. نخستین قصد او این بود، که به آدیابن حمله آورده آن را تسخیر کند. بنابراین او عدّهای از سپاهیان سنگیناسلحه خود را بر بعض کشتیها نشانده بپیش راند، تا سایر قسمتهای قشون او کارهای لازم را در پشت این سپاهیان انجام دهند و بعد چنین وانمود، که میخواهد از نقاط دیگر بآن طرف دجله بگذرد و در این احوال با مشقات زیاد پلی بر دجله از کشتیها ساخته قشون خود را بیتلفات بساحل مقابل رود مزبور رسانید. با این کار نصف نقشه او انجام شده بود. در این وقت خسرو خود را از قشون رومی دور میداشت و دفاع ممالک تابعه پارت را بعهده حکّام ولایات مذکور وامیگذارد. جهت دوری خسرو از دشمن روشن نیست. بعضی عقیده دارند، که منازعات داخلی با پادشاهان دستنشانده پارت او را بقدری گرفتار داشت، که نمیتوانست بدفع دشمن خارجی بپردازد (دیوکاسّیوس، کتاب ۶۳، بند ۲۶). به هرحال مبارساپس[۲] پادشاه
