بعد از اسکندر جانشینان او ارمنستان را جزء امپراطوری اسکندر میدانستند.
پس از آن وقتی که دولت اسکندر رسماً تقسیم شد، ارمنستان بسهم سلکوس اوّل نیکاتور افتاد و در اینجا ولاتی از جانب سلوکیها حکومت کردند. این احوال پائید، تا اینکه آنتیوخوس سوّم با رومیها درافتاد و در ماگنزیا[۱] شکست خورد.
در این وقت ارامنه از موقع استفاده کرده مستقل شدند، دو نفر از ولات ارمنستان- آرتاکسیاس (آرتاشس) و زاریادرس نامان ارمنستان را بین خودشان تقسیم کردند و ارمنستان بزرگ بسهم آرتاکسیاس افتاد (۲۲۳-۱۹۰ ق. م). حدود ارمنستان بزرگ در آن زمان این بود: از طرف شمال پنت، که ذکرش بالاتر گذشت و کلخید (لازستان قرون بعد) و ایبری[۲] (گرجستان) و آلبانی (ارّان).
از سمت مشرق ماد و کوههای آذربایجان. از طرف جنوب: آسور قدیم (موصل کنونی). از سمت مغرب فرات، که ارمنستان بزرگ را از ارمنستان کوچک جدا میکرد. بعد، از نوشتههای آپپیان (کتاب سوریّه، صفحه ۱۱۷) چنین استنباط میشود، که در سلطنت آنتیوخوس چهارم اپیفان سلوکیها برای برگردانیدن ارمنستان با ارامنه جنگیدهاند و این مملکت دوباره به تابعیّت آنها درآمده (۱۶۵ ق. م).
پس از آن ارمنستان در این حال بماند، تا مهرداد اوّل اشکانی ایالات غربی ایران، یعنی ماد و خوزستان و بابل را، از دولت سلوکی انتزاع کرد. در این وقت ارمنستان هم بر دولت سلوکی شوریده جدا گردید. در این زمان موافق منابع ارمنی شاهزادهای واگارشک یا وال ارشک نام با حمایت مهرداد بر تخت ارمنستان نشست و هرچند در زیر نفوذ شاه پارت بود، با وجود این اجازه داشت مستقلاً ارمنستان را اداره کند (بصفحات ۹۴-۹۶ این تألیف رجوع شود). گویند، که او ۲۲ سال سلطنت کرد و در این زمان حدود ارمنستان از کوههای قفقاز تا نصیبین امتداد مییافت (موسیخورن، تاریخ ارمنستان، کتاب ۲، بند ۳).
