(۱۲۳)- سکّه اشک نهم (مهرداد دوّم)
این خطر در ادوار دیگر هم ایران را تهدید کرده است ولی شرح وقایع به دورههای دیگر تاریخ ایران مربوط است و در جای خود بیاید. اگرچه صراحتی در اخبار این زمان نیست، ولی میتوان گفت، که مهرداد بعقب راندن مردمان شمالی اکتفاء نکرده قسمتی را از باختر و نیز سیستان را به اطاعت درآورده. خبر اوّل از نوشتههای سترابون برمیآید (کتاب ۱۱، فصل ۹، بند ۲) و خبر دوّم از ایزیدور خاراکسی (کتاب پارت، بند ۱۸). ژوستن هم چنانکه گذشت این اخبار را تأیید میکند، زیرا گوید، که چند مردم را به اطاعت خود درآورد.
آثاری دلالت دارد بر اینکه مهرداد از طرف مشرق بقدری پیش رفته، که حدود ایران را به کوههای هیمالایا رسانیده: سکّههائی از شاهزادگان اشکانی در اینجاها یافتهاند و معلوم است، که این شاهزادگان در این صفحات حکمرانی داشتهاند. مهرداد پس از تسویه امور شرقی متوجّه ارمنستان گردید و باید قبل از ذکر وقایع ببینیم مقصود از ارمنستان چه مملکتی است، خطوط نمایان تاریخش تا این زمان چیست و سوابق ایرانیان با ارامنه چه بوده.
ارمنستان و ارامنه
ارامنه تاریخ خودشان را موافق داستانها و روایات قدیم چنین بیان میکنند:
ارمنستان وقتی مرکز عالم بوده و چهار رود بزرگ از این مملکت جریان مییافته:
