از برای بدن سودمندتر است از آنکه خدایتعالی فرموده و لاتمش فی الارض مرحا طبیب پرسید ای کنیز باز گو که علامت صفرا کدامست کنیز جواب داد از زردی گونه و تلخی دهن و سرعت نبض شناخته میشود و خداوند صفرا را بیم از تب محرقه و سرسام و یرقان و قروح امما و ورم و زیادتی عطش است طبیب پرسید علامت سودا کدامست کنیز جوابداد از سودا اشتهای کاذب و وسوسه زیاد و اندوه انبوه بهم رسد طبیب پرسید ای کنیز مرا خبر ده از اینکه طب بر چند قسمست کنیز جوابداد بدو جزء منقسم شود یکی تدبیر در بدنهای رنجور و دیگری رد کردن ابدان بحالت صحت او طبیب پرسید مرا خبر ده که کدام وقت دارو خوردن سودمند تر است کنیز جو ابداد وقتی که درختان سبز شوند و دانها در خوشها پدید آیند طبیب پرسید مرا خبرده از اینکه آب از کدام ظرف باید خورد کنیز جوابداد اگر انسان از ظرف تازه آب خورد گواراتر است از آنکه از غیر آن ظرف آب خورد طبیب پرسید بعد از طعام آب بی درنگ باید خورد یا ساعتی صبر باید کرد کنیز جوابداد ساعتی صبر کند که شاعر گفته است
| هر که خواهد که تندرست زید | رنج بیماریش نیارد راه | |||||
| خوردن آب را ز بعد طعام | بایدش ساعتی درنگ آرد | |||||
طبیب پرسید مرا خبر ده از طعامیکه سبب بیماری نشود کنیز جواب داد آن طعامی است که پس از گرسنگی خورده شود که پیغمبر علیه السلام فرموده که معده خانه مرض است و اصل هر مرض از تخمه است یعنی بسیری چیزی خوردن چون قصه بدینجا رسید بامداد شد و شهرزاد لب از داستان فروبست
چون شب چهار صد و چهل و نهم بر آمد
گفت ایملک جوانبخت کنیز چون حدیث پیغمبر علیه السلام بخواند طبیب از او پرسید در گرما به چه میگوئی کنیز جواب داد در سیری بگرمابه نباید رفت که پیغمبر عیله السلام فرمود که گر مابه خوب مکانیست که بدنرا نظیف کند و آتش را بخاطر آورد طبیب گفت از گرما به ها کدام یک بهتر است کنیز جواب داد گرمابه که آب او شیرین و فضای او وسیع و هوای او نیکو باشد طبیب پرسید مرا خبرده که از طعامها کدام یک بهتر است کنیز جواب داد طعامیکه او را زنان ساخته باشند و بهترین خوردنیها ترید است که پیغمبر علیه السلام فرمود نسبت ترید بطعامهای دیگر چون نسبت عایشه است بزنان دیگر طبیب پرسید کدام نانخورش بهتر است کنیز جواب داد گوشت که پیغبر عیله السلام فرموده است بهترین نان خورشها گوشتست طبیب پرسید کدام گوشت بهتر است کنیز جواب داد گوشت گوسپند طبیب پرسید از میوه ها مرا خبر ده کنیز جواب داد میوه ها را نورسیده باید خورد طبیب پرسید در نوشیدن آب چه میگوئی کنیز جواب داد آب بیکدفعه مخور که تشویش اذیت صداع در او هست و آبراپس از بیرون آمدن از حمام نباید خورد و از پی جماع نیز آب خوردن مضر است و همچنین پس از طعام طبیب پرسید مرا از خوردن شراب خبر ده کنیز جواب داد در منع شراب آنچه در قرآن وارد است از برای تو کافی است خدا یتعالی فرموده است یسئلونک عن الخمر والمیسر قل فیهما اثم کبیر و منافع للناس و ائمهما اکبر من نفعهما و شاعر نیز در این معنی گفته
| برده چون طاعت و دل و دینت | بادۀ تلخ عمر شیرینت | |||||
| چیست حاصل سوی شراب شدن | اولش شر و آخر آب شدن | |||||
واما سودهایی که در شراب هست اینست که شراب امعا را تقویت کند و اندوه را ببرد و سخاوترا بجنبش آورد و صحت را نگاهدارد و هضم را یاری کند و امراض مفاصل بیرون برد و جسم را از اخلاط فاسده پاک گرداند و از او طرب و فرح زاید و بقوت طبیعت بیفزاید و مثانه محکم کند و کبد را قوت دهد و سده ها بگشاید و رویرا سرخ کند و دماغ را از فضلات پاک گرداند و پیریرا مانع شود و جوانی نگاه دارد و اگر خدایتعالی او را حرام نمیکرد در روی زمین هیچ چیز قایم مقام او نبود طبیب پرسید از شرابها کدام یک بهتر است کنیز جواب داد آنکه هشتاد روزه و زیادتر بود و انگور سپید فشرده شود طبیب پرسید ای کنیزک در حجامت چه میگوئی کنیز جواب داد از برای کسی خوبست که از خون ممتلی باشد و در خون او منفعتی نباشد و هر کس که قصد حجامت کند در نیمه آخر ماه خوبست ولی در روزیکه ابر و باد و باران نباشد و روز هفدهم از برای حجامت بهترین روز هاست چون قصه بدینجا رسید با مداد شد و شهر زاد لب از داستان فروبست
چون شب چهارصدو پنجاهم بر آمد
گفت ای ملک جوانبخت کنیز در منفعت حجامت گفت که او عقل و حفظ بیفزاید و پغمبر علیله السلام فرموده که هر کس را وجعی در سر و پا بهمرسد حجامت کند و چون حجامت کند چیز نمکین نخورد که سبب جرب خواهد شد و پس از حجامت ترشی نخورد طبیب پرسید کدام روز حجامت نا متناسبست کنیز گفت روز سه شنبه و چهارشنبه که هر کس در آن دو روز حجامت کند جز خویشتن کسی را ملامت نکند و در شدت گرما و شدت سرما حجامت نه نیکوست و بهترین ایام حجامت ایام ربیع است طبیب پرسید مرا از مجامعت خبر ده چون کنیز اینرا بشنید شرمگین شد و سر بزیر انداخت پس از آن جواب داد ایها الخلیفه از جواب عاجز نشدم ولکن شرم کردم و گرنه جواب و سؤال در زبان من است خلیفه گفت ای کنیز بگو کنیز جواب داد از برای جماع فضلیت بسیار است از آنجمله بدنی را که پر از سوداست نیک بود و حرارت عشق را ساکن گرداند و جلب محبت کند و دلرا بنشاط آورد و وحشت ببرد جماع کردن زیاد در تابستان و خریف بسیار ضرر دارد طبیب گفت از منافع جماع مرا خبرده کنیز جواب داد جماع اندوه و وسوس را ببرد و عشق و غضب را فرو نشاند و قروح را سودمند افتد و لکن زینهار از جماع عجوزکان که او از کشندهاست که علی علیه السلام فرموده که چهار چیز انسانرا پیر کند و بکشد اول در سیری بحمام رفتن و چیز شور خوردن و با شکم سیر مجامعت کردن و با زن پیر و بیمار در آمیختن و عجوز زهریست کشنده بعضی گفته اند که زینهار از کابین عجوز اگرچه بیش از قارون گنجها داشته باشد طبیب پرسید بهترین جماع ها کدامست کنیز جواب داد جماع زن خورد سال و نکو روی و ملیح قد و نار پستانی که از دودمان بزرک باشد که او قوت و صحت را بیفزاید و چنان باشد که شاعر گفته
