کلیات سعدی/بوستان/باب دهم/شنیدم که مستی ز تاب نبید

by سعدی

حکایت

	شنیدم که مستی ز تاب نبید			بمقصورهٔ مسجدی در دوید
	بنالید بر آستان کرم			که یارب بفردوس اعلی برم
	مؤذن گریبان گرفتش که هین			سگ و مسجد ای فارغ[۱] از عقل و دین
	چه شایسته کردی که خواهی بهشت؟			نمی‌زیبدت ناز با روی زشت
	بگفت این سخن پیر و بگریست مست			که مستم بدار از من ای خواجه دست
	عجب داری از لطف پروردگار			که باشد گنه کاری امیدوار
	ترا می‌نگویم که عذرم پذیر			در توبه بازست و حق دستگیر
	همی شرم دارم ز لطف کریم			که خوانم گنه پیش عفوش عظیم
	کسیرا که پیری درآرد ز پای			چو دستش نگیری نخیزد ز جای
	من آنم ز پای اندر افتاده پیر			خدایا بفضل خودم[۲] دست گیر
	نگویم بزرگی و جاهم ببخش			فروماندگی و گناهم ببخش
	اگر یاری اندک زلل داندم			بنابخردی شهره گرداندم
	تو بینا و ما خائف از یکدگر			که تو پرده پوشی و ما پرده در
	برآورده مردم ز بیرون خروش			تو بیننده[۳] در پرده و پرده پوش
	بنادانی ار بندگان سر کشند			خداوندگاران قلم در کشند
	اگر جرم بخشی بمقدار جود			نماند گنهکاری اندر وجود
	و گر خشم گیری بقدر گناه			بدوزخ فرست و ترازو مخواه
	گرم دست گیری بجائی رسم			و گر بفکنی بر نگیرد کسم
	که زور آورد گر تو یاری دهی؟			که گیرد چو تو رستگاری دهی؟
	دو خواهند بودن بمحشر فریق			ندانم کدامین[۴] دهندم طریق
	عجب گر بود راهم از دست راست			که از دست من جز کجی برنخاست
	دلم میدهد وقت وقت این امید			که حق شرم دارد ز موی سفید
	عجب دارم ار شرم دارد ز من			که شرمم نمی‌آید از خویشتن
	نه یوسف که چندان بلا دید و بند			چو حکمش روان گشت و قدرش بلند
	گنه عفو کرد آل یعقوب را			که معنی بود صورت خوب را
	بکردار بدشان مقید نکرد			بضاعات مزجاتشان رد نکرد
	ز لطفت همین چشم داریم نیز			بر این بی‌بضاعت ببخش ای عزیز
	کس از من[۵] سیه‌نامه تر دیده نیست			که هیچم[۶] فعال پسندیده نیست
	جز این کاعتمادم بیاری تست			امیدم بآمرزگاری تست
		بضاعت نیاوردم الا امید
		خدایا ز عفوم مکن ناامید

---

1. غافل.
2. توام.
3. با بنده.
4. کدامان.
5. چو سعدی.
6. هیچش.