فریدن در تاریخ سرگذشت مسعودی

از ویکی‌نبشته
پرش به: گشتن، جستجو

فریدن هفت ناحیه است، شباهت تامی به بچهارمحال دارد ولی قدری بزرگتر دو ناحیه او که کنار رود باشد چهل چشمه به کل خراب شده است مختصری در این وقتها که بختیاری‌ها قدرتی پیدا کرده‌اند در این دو ناحیه زراعت می‌کنند پنج ناحیه دیگرش با کمال آبادی و خوبی برقرار است یکفوج سرباز تمام میدهد باید دویست و پنجاه هزار جمعیت این بلوک باشد کلیةً چون بلوک سردسیر است و هفت ماه زیر برف است غیر از حبوبات سردسیری گندم و جو چیز دیگری عمل نمیآید بخس زیاد در این بلوک عمل میآید که گندم دیم میگویند جمیع کوهستان او و تلال و جبال او بخث کاری میشود دهاتش اغلب رودآب است در بعضی که قنات آبست چون منبع آب است همینکه ده پانزده چاه کنده شد هر چاهی بده پانزده ذرع مقدار کافی آب جاری میشود از بعضی آفتها از قبیل سن وزنک و ملخ و غیره و غیره چهارمحال و فریدن و کرون فارغ‌البال و آسوده هستند بواسطه سردسیر بودنشان این نوع آفتهای زراعت بهیچوجه ندارند این بلوک فریدن هم بعد از وضع تخم و ضبط تخم برای مالکیان و رعیت یکصد و پنجاه هزار خاروار گندم و جو از فاریاب و بخس و دیم ضبط مالکین میشود پنج ناحیه او از قرار ذیل است: اول ناحیه گرجی که تمام جنس گرجی هستند. گرجیان قومی فرهیخته با فرهنگ وآداب و رسوم غنی علی رغم بی مهری های فراوان دولتهای مرکزی در سالیان گذشته تاکنون توانسته اند به خوبی بدرخشند . گرجیان فریدونشهر از بازماندگان اوندالیدزه الله وردیخان هستند که شاه عباس کبیر وشاهان سلسله صفوی_ که دوران طلایی ایران بلحاظ اقتصادی و سیاسی و فرهنگی بوده_ سلطنت خود را مدیون وی و خدمات اومی دانسته اند . سی و سه پل اصفهان و مدرسه خان شیراز بدستور این سپهسالار بزرگ گرجی ساخته شد . مدرسه خان شیراز اولین دانشگاه به سبک آکادمیک در جهان شناخته میشود که الله وردیخان برای ملاصدرا در شیراز ساخت تا به تربیت دانشمندان بپردازد و از اصفهان که حکم ارتدادش را صادر کرده بودند دور کرد . امامقلی خان فرزند الله وردی خان که والی ایالت بزرگ فارس شامل استانهای کرمان و هرمزگان و فارس فعلی بود توانست پرتغالی ها را از جزیره قشم و سواحل بندرعباس بیرون براند . اگر این سردار بزرگ مبادرت به این خدمت بزرگ نمی کرد با توجه به اینکه بعد از صفویه سلسله های بعدی حکومتی روز بروز رو به افول گذاشتند قطعا هیچوقت دیگر امکان بیرون راندن اجانب از هرمزگان فراهم نمی شد و فی الحال ایران با دردست نداشتن هرمزگان چیزی شبیه افغانستان می بود . هم اکنون نیز گرجیان همواره دربین سایر اقوام به حسن ادب و فرهنگ وپاکدستی و صداقت شهرت دارند وبا مناعت طبع مثال زدنی روزگار میگذرانند . ناحیه دوم ناحیه تخماقلو است تمام ترک و دو تیره هستند تخماقلو و قج‌بیگ‌لو این دو تیره ترک هستند از طایفه بیات که شاه عباس بزرگ با گرجیها از قفقاز بایران آورده. ناحیه دیگر چادگاه است که آنها هم بالتمام ترک هستند تیره هستند از شاملو که باز شاه عباس آنها را آنجا نشانیده است ناحیه دیگر فارس هستند وَرزَق ناحیه هستند آنها هم فارسی هستند ناحیه داران میگویند دهات زیادی ارمنی نشین هستند خود من در این بلوک بقرب بیست پارچه ده معتبر خوب از ارمنی نشین و غیره دارم و مال شخصی من و بستگان من است باقی فریدن که به قرب دویست و پنجاه پارچه کوچک و بزرگ میشود مال عموم رعیت است هنوز این بدبختی که مال دو سه صاحب باشد و رعیت بیچاره جزء به کل بی‌بهره باشد مثل چهارمحال که بندهء دو بنده هستند بخاک فریدن ورود نکرده کبک دری آهو خرس زیاد و قوچ و میش در این بلوک بسرحد فراوانی است و من بقرب ده سفر در این بلوک آمده‌ام و شکارهای زیاد از هر قبیل کرده‌ام.

منابع[ویرایش]

تاریخ سرگذشت مسعودی زندگی‌نامه و خاطرات شاهزاده مسعودمیرزا ظل‌السلطان همراه با سفرنامه فرنگستان، مسعودمیرزا ظل‌السلطان، صفحات ۲۴۵ و ۲۴۶، انتشارات بابک، ۱۳۶۲