فرهنگ نفیسی/آتموسفر
آتموسفر (ātmosfer) پ. مأخوذ از یونانی و مرکب از دو کلمه یکی آتموس (ātmos) یعنی بخار و دیگری اسفرا (sphafra) یعنی کره. و عبارت است از طبقۀ بخاری شکلی محیط بر کرۀ زمین و مرکب از دو سیالۀ مرتجعه یکی هوای خالص که بخار اکسیژن بود و دیگری بخار ازوت. و هر قدر از سطح زمین بالا رویم و دور شویم وزن مخصوص آتمسفر کمتر میگردد زیرا طبقات پست از طبقات فوق خود منضغط گشته و متراکم میشوند پس هر طبقه از هوا که بالاتر بود کمتر فشرده شده و متراکم گشته و بالملازمه سبکتر خواهد بود و وزن مخصوصش کمتر. و در باب ارتفاع آتموسفر عقاید حکما مختلف است. لاهیر (La hire) از روی انکسار اشعۀ آفتاب ارتفاع اتموسفر را ۶۰۰۰۰ مطر میداند و لاپلاس (Laplace) دانشمند معروف فرانسوی اتموسفر را شبیه بکرهای تصور کرده که نسبت به شبه کرۀ زمین تسطیحش بیشتر است و نسبت دو محورش مثل نسبت ۲ به ۳ میباشد و اتموسفر را که بتازی لوح (lawh ) و لوح (luh) و مهوا. (mahva') نیز گویند و بفارسی نوده (nawdeh) و ینوار (yenvār) نامند و زین و قابل سنجیدن است زیرا که هم هوا و هم سایر مواد هوائی شکلی که بآن مختلطاند تماما صاحب وزن میباشند و وزن آن را باین نسبت میتوان بیان کرد: وزن یک ستون از این سیاله برابر است با وزن یک ستون ۷۶ سانتیمتری از زییق و یا یک ستون ۱۰ مطر و ۹۷ سانتیمتری از آب در صورتیکه درجۀ حرارت را ۱۲ و قطر هر سه ستون را متساوی قرار دهیم.