شرح حال رجال ایران/هوانس خان ماسئیان
اوانس اوانس یا هوانس خان ماسئیان ابتداء ملقب به عمادالوزاره و بعد ملقب بمساعدالسلطنه شد. نامبرده از فضلاء و ادباء ارامنه ایران بوده و در ۱۸ شوال سال ۱۲۸۰ هـ.ق. برابر با ۲۸ فوریه ۱۸۶۴ م. در تهران زاده شد. پس از تکمیل تحصیلات در تهران و در پاریس ابتداء در اداره انطباعات و دارالترجمه دولتی وارد خدمت گردید و چند سالی از ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۸ هـ.ق. در اداره مزبور مترجم زبان فرانسه و انگلیسی بود و سپس وارد خدمت وزارت خارجه شد و چندی ریاست دارالترجمه وزارتخارجه را عهدهدار بود و پس از اینکه ملقب به عمادالوزاره شد از طرف وزارت خارجه باروپا مأموریت پیدا کرد و از سال ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۴ هـ.ق. نائب اول سفارت ایران در برلن بود و بعد ملقب بمساعدالسلطنه شد و در سال ۱۳۳۰ هـ.ق. بوزیر مختاری ایران در برلن انتخاب گردید تا آنکه در سال ۱۳۳۵ هـ.ق. (۱۹۱۵ م.) در جنگ بینالمللی اول چون آلمانها بواسطه ارمنی بودنش نسبت بوی چندان خوشبین نبودند و از دولت ایران تغییر او را خواستند دولت ایران نیز موافقت کرد و او را از برلن تغییر داد و حسینقلی خان نواب بجای او منصوب شد. در دوره ششم از طرف ارامنه جنوب بسمت نمایندگی مجلس انتخاب شد و در حین نمایندگی از طرف دولت وزیر مختار ایران در لندن گردید[۱] در اواخر عمر سفیر ایران در توکیو بود. در اواسط سال ۱۳۱۰ خورشیدی آوانس خان مساعد[۲] از توکیو به تهران احضار شد و هنگام بازگشت چون به شهر هاربین از شهرهای منچوری رسید در آنجا در ۲۷ آبانماه ۱۳۱۰ خ. در گذشت و مسلمانان هاربین بگمان اینکه چون سفیر ایران و مسلمان است تشییع جنازه مفصلی از وی بعمل آوردند. اوانس خان احاطه کاملی به زبانهای ارمنی – انگلیسی – فارسی – فرانسه و آلمانی داشته و این زبانها را بخوبی میدانسته است و ترجمههائیکه او از نوشتههای شکسپیر به ارمنی کرده جزء آثار ادبی زبان ارمنی محسوب میشود و ضمناً آثار شکسپیر و مسافرتهای برادران شرلی را بفارسی نیز ترجمه کرده و همچنین قسمتی از شاهنامه فردوسی را بزبان ارمنی بنظم در آورده است. بطوری که میگویند نامبرده در مأموریتهای خارج خود مرد درستکاری بوده و کثافتکاریهای سایر مأمورین وزارتخارجه را در خارج نداشته است. آوانس خان دیگری نیز از کارمندان وزارتخارجه بوده که او نیز از مترجمین بوده است نامبرده از سال ۱۳۰۳ هـ.ق. تا سال ۱۳۰۹ هـ.ق. سمت قنسولی ایران را در ازمیر داشته و سپس ملقب به منیعالسلطنه شده و سالهای متمادی در حدود ۱۵ سال (از سال ۱۳۲۰ هـ.ق. تا اواسط جنگ بین المللی اول ۱۳۳۵ هـ.ق.) سمت ترجمان اولی سفارت ایران را در اسلامبول داشته و در سال اخیرالذکر فوت مینماید.
- ↑ این مأموریت هنگامی صورت گرفت که داویدیان ارمنی بسمت سفیر دولت شوروی در ایران انتخاب گردید و ارامنه ایران بیش از پیش هواخواه روسها شدند. انگلیسها برای اینکه آنان را متوجه خود نمایند و تعادلی در افکار ارامنه ایجاد شود آوانس خان را بسمت سفیر ایران در لندن برگزیدند.
- ↑ مساعد را نام خانوادگی خود قرار داده بود.