کلیات سعدی/بوستان/باب دهم/بیا تا برآریم دستی ز دل

by سعدی

	بیا تا برآریم دستی ز دل			که نتوان برآورد فردا ز گل
	بفصل خزان در[۱] نبینی درخت			که بی‌برگ ماند ز سرمای سخت؟
	برآرد تهی[۲] دستهای نیاز			ز رحمت نگردد تهی دست باز
	مپندار از آن در که هرگز نبست			که نومید گردد برآورده دست
	قضا خلعتی نامدارش دهد			قدر میوه در آستینش نهد[۳]
	همه طاعت آرند و مسکین نیاز			بیا تا بدرگاه مسکین نواز
	چو شاخ برهنه برآریم دست			که بی‌برگ ازین بیش نتوان نشست
	خداوندگارا نظر کن بجود			که جرم آمد از بندگان در وجود
	گناه آید از بندهٔ خاکسار			بامّید عفو خداوندگار
	کریما برزق تو پرورده‌ایم			بانعام و لطف تو خو کرده‌ایم
	گدا چون کرم بیند و لطف و ناز			نگردد ز دنبال بخشنده باز
	چو ما را بدنبال کردی عزیز			بعقبی همین چشم داریم نیز
	عزیزی و خواری تو بخشی و بس			عزیز تو خواری نبیند ز کس
	خدایا بعزت که خوارم مکن			بذلّ گنه شرمسارم مکن
	مسلط مکن چون منی بر سرم			ز دست تو به گر عقوبت برم
	بگیتی نباشد بتر زین بدی			جفا بردن از دست همچون خودی
	مرا شرمساری ز روی تو بس			دگر شرمسارم مکن پیش کس
	گرم بر سر افتد ز تو سایهٔ			سپهرم بود کمترین[۴] پایهٔ
	اگر تاج بخشی سر افرازدم			تو بردار تا کس نیندازدم[۵]
	تنم می بلرزد چو یاد آورم			مناجات شوریده‌ای در حرم
	که میگفت شوریدهٔ دلفکار			آلها ببخش و بذلم مدار
	همی گفت با حق بزاری بسی			میفکن که دستم نگیرد کسی
	بلطفم بخوان و مران از درم			ندارد بجز آستانت سرم
	تو دانی که مسکین و بیچاره‌ایم			فرو مانده نفس اماره‌ایم
	نمی‌تازد این نفس سرکش چنان			که عقلش تواند گرفتن عنان
	که با نفس و شیطان برآید بزور؟			مصاف پلنگان نیاید ز مور
	بمردان راهت که راهی بده			وز این دشمنانم پناهی بده
	خدایا بذات خداوندیت			باوصاف بیمثل و مانندیت
	بلبیک حُجاج بیت‌الحرام			بمدفون یثرب علیه‌السلام
	بتکبیر مردان شمشیرزن			که مرد وغا را شمارند زن
	بطاعات پیران آراسته			بصدق جوانان نوخاسته
	که ما را در آن ورطهٔ یکنفس			ز ننگ دو گفتن بفریاد رس
	امیدست از آنان که طاعت کنند			که بی طاعتان را شفاعت کنند
	بپاکان کز آلایشم دور دار			و گر زلّتی رفت معذور دار
	بپیران پشت از عبادت دو تا			ز شرم گنه دیده بر پشت پا
	که چشمم ز روی سعادت مبند			زبانم بوقت شهادت مبند
	چراغ یقینم فرا راه دار			ز بند کردنم دست کوتاه دار
	بگردان ز نادیدنی دیده‌ام			مده دست بر ناپسندیده‌ام
	من آن ذره‌ام در هوای تو نیست			وجود و عدم در ظلامم[۶] یکیست
	ز خورشید لطفت شعاعی بسم			که جز در شعاعت نبیند کسم
	بدی را نگه کن که بهتر کسست			گدا را ز شاه التفاتی بس است
	مرا گر بگیری بانصاف و داد			بنالم که لطف[۷] نه این وعده داد
	خدایا بذلت مران از درم			که صورت نبندد دری دیگرم
	ور از جهل غایب شدم روز چند			کنون کامدم در برویم مبند
	چه عذر آرم از ننگ تردامنی			مگر عجز پیش آورم کای غنی
	فقیرم بجرم گناهم مگیر			غنی را ترحم بود بر فقیر
	چرا باید از ضعف حالم گریست			اگر من ضعیفم پناهم قویست
	خدایا بغفلت شکستیم عهد			چه زود آورد با قضا دست جهد؟
	چه برخیزد از دست تدبیر ما؟			همین نکته بس عذر تقصیر ما
	همه هرچه کردم تو بر هم زدی			چه قوت کند با خدائی خودی؟
	نه من سر ز حکمت بدر میبرم			که حکمت چنین میرود بر سرم

---

1. می.
2. بحق.
3. در بعضی از نسخه‌ها بیت چنین است:

   	قضا خلعت نوبهارش دهد			قدر میوهٔ در کنارش نهد

4. کهترین.
5. چهار بیت بعد از این در بعضی از نسخه‌ها نیست.
6. ز احتقارم.
7. عفوم.