کلیات سعدی/بوستان/باب اول/گزیری به چاهی در افتاده بود

by سعدی

حکایت

	گَزیری بچاهی در افتاده بود			که از هول او شیر نر ماده بود
	بداندیش مردم بجز بد ندید			بیفتاد و عاجزتر از خود ندید
	همه شب ز فریاد و زاری نخفت			یکی بر سرش کوفت سنگیّ و گفت
	تو هرگز رسیدی بفریاد کس			که میخواهی[۱] امروز فریادرس؟
	همه تخم نامردمی کاشتی			ببین لاجرم بَر که برداشتی
	که بر جان ریشت نهد مرهمی؟			که دلها ز ریشت[۲] بنالد همی
	تو ما را همی چاه کندی براه			بسر لاجرم در فتادی بچاه
	دو کس چَه کنند از پی خاص و عام			یکی نیکمحضر دگر زشتنام
	یکی تشنه را تاکند تازه حلق			دگر تا بگردن درافتند خلق
	اگر بد کنی چشم نیکی مدار			که هرگز نیارد گز انگور بار
	نپندارم ای در خزان کشته جو			که گندم ستانی بوقت درو
	درخت زقوم ار بجان پروری			مپندار هرگز کزو برخوری
	رطب ناورد چوب خر زهره بار			چو تخم افکنی بر[۳] همان چشم‌دار

---

1. میجوئی.
2. نیشت.
3. چو بد تخم کشتی.