حمله مغول به ایران

از ویکی‌نبشته
پرش به ناوبری پرش به جستجو

این قصیده، یکی از معروف‌ترین واکنش‌های اجتماعی سیف‌الدین محمد فرغانی شاعر اهل ماوراء‌النهر است که در زمان حمله مغول‌ به ایران سروده شده‌است.

 هم مرگ بر جهان شما نیز بگذردهم رونق زمان شما نیز بگذرد 
 وین بوِم محنت از پی آن تا کند خراببر دولت آشیان شما نیز بگذرد 
 باد خزان نکبت ایّام ناگهانبرباغ و بوستان شمانیز بگذرد 
 آب اجل که هست گلوگیر خاص و عامبرحلق و بردهانِ شمانیز بگذرد 
 ای تیغتان چو نیزه برای ستم درازاین تیزی سنان شما نیز بگذرد 
 چون داد عادلان به جهان در بقا نکردبیداد ظالمان شما نیز بگذرد 
 در مملکت چو غُرّش شیران گذشت و رفتاین عوعو سگان شما نیز بگذرد 
 آن کس که اسب داشت غُبارش فرونشستگرد سُم خران شما نیز بگذرد 
 بادی که در زمانه بسی شمع ها بکُشتهم بر چراغدان شما نیز بگذرد 
 زین کاروان سرای بسی کاروان گذشتناچار کاروان شما نیز بگذرد 
 ای مُفتخر به طالعِ مسعود خویشتنتاثیر اختران شما نیز بگذرد 
 این نوبت از کسان به شماناکسان رسیدنوبت ز ناکسان شما نیز بگذرد 
 بیش از دو روز بود از آن دگر کسانبعداز دوروزاز آن شمانیز بگذرد 
 بر تیر جورتان ز تحمّل سپر کنیمتا سختیِ کمان شما نیز بگذرد 
 در باغ دولت دگران بود مدّتیاین گُل، ز گُلستان شما نیز بگذرد 
 آبیست ایستاده دراین خانه مال وجاهاین آب ناروان شما نیز بگذرد 
 ای تو رمه سپُرده به چوپان گرگ طبعاین گُرگیِ شبان شما نیز بگذرد 
 پیل فنا که شاه بقا مات حُکم اوستهم بر پیادگان شما نیز بگذرد 
 ای دوستان خواهم که به نیکی دُعای سیفیک روز بر زبان شما نیز بگذرد 

[۱]

شعری از کمال الدین اسماعیل که حملهٔ وحشتناک مغولان را به تمامی درک کرد و به چشم خویش قتل عام مغول را به سال ۶۳۳ ه ق در اصفهان دید و در باب آن چنین سرود:

 کس نیست که تا بر وطن خود گریدبر حال تباه مردم بد گرید 
 دی بر سر مرده‌ای دو صد شیون بودامروز یکی نیست که بر صد گرید 

[۲]

تاریخ جوینی[ویرایش]

یکی از بخارا پس از واقعه گریخته بود بخراسان آمده حال بخارا از و پرسیدند گفت «آمدند و کندند و سوختند و کشتند و بردند و رفتند». جماعت زیرکان که این تقریر شنیدند اتّفاق کردند که در پارسی موجزتر ازین سخن نتواند بود و هر چه درین جزو مسطور گشت خلاصه و ذنابه آن را این دو سه کلمه است که این شخص تقریر کرده است. [۳]

پانویس[ویرایش]

  1. حقیقت، ۱۳۷۰، تجلی تاریخ ایران، ۶۴
  2. حقیقت، ۱۳۷۰، تجلی تاریخ ایران، ۶۳
  3. تاریخ جهانگشای جوینی، ۳۸

منابع[ویرایش]

  • «تصویری از یورش وحشتزای مغول به ایران». تجلی تاریخ ایران. تهران: انتشارات کومش، ۱۳۷۰.
  • تاریخ جهانگشای جوینی.به تصحیح محمد قزوینی.تهران:انتشارات افراسیاب