اصلاحات قضایی در دوره استیلای قاجارها بر ایران عدالت در ایران چنان نایاب بود و مردم کشور چنان در آرزوی عدالت بودند که چون اندکی بیدار شدند و بحقوق خود پی بردند در روزهای نخستین انقلاب خواستار عدالت خانه بودند و پیش از آنکه بفواید حکومت مشروطه پی ببرند درخواستی جز عدالت نداشتند. در زمان هخامنشیان که دولت ایران متمدن ترین دولت آنروزگار بود همواره پادشاهان بزرگ ایران بداد پروری معروف بودند و با رعایای شاهنشاهی پهناور خود که قسمت عمده از دنیای آن روز را فرا می گرفت با کمال عدل و داد رفتار می کردند. در دوره ساسانیان نیز توجه خاصی نسبت بدادگستری و داوری داشته اند و موبدان که طبقه تحصیل کرده کشور را تشکیل میدادند مأمور رسیدگی بشکایتهای مردم و انتشار عدالت بودند از اسنادی که از دوره ساسانیان باقی مانده کارنامه اردشیر بابکان و کارنامه خسرو نوشین روانست و در آنها همه جا بدادخواهی توصیه کرده اند . حتی در دوره اسلامی خلفای عباسی اصول عدالت و قضاوت را از ایرانیان تقلید کردند. در دوره های اسلامی نیز پادشاهان ایران بعد الت پروری و انصاف معروف بوده اند و برخی ازیشان خود در روزهای معینی در جاهای عمومی مجلس مظالم تشکیل می دادند و مردم مستقیماً بایشان رجوع می کردند و دادخواهی میکردند. داستانهای بسیار درین زمینه در کتابها هست از آن جمله نوشته اند که امیر اسمعیل سامانی در زمستان و برف و سرما در
OA
