در تیر ماه ۱۳۰۹ اسمعیل سمیتقوسر کرده ایل شكاك آذر بایجان که خود و پدرانش سالیان دراز با نیروهای دولتی زد و خورد کرده بودند و وی نیز چندین بار با ارتش روبرو شده بود در آخرین جنگی که با قوای دولتی کرد کشته شد و نه تنها سراسر آذربایجان فرمان بردار حکومت مرکزی شد بلکه همۀ خاک ایران از سرکشان پاك شد و بهمین جهت این تاریخ را میتوان تاریخ پایان پذیرفتن دورۀ سرکشیها و نافرمانيها دانست و از آن پس ایران از امنیت کامل برخوردار گشت و چنانکه پیش ازین اشاره رفت از زمان شاه عباس اول دیگر چنین دورۀ آسایش در ایران پیش نیامده بود . درین میان نکته بسیار مهم اینست که دوران سرکشی و آشوب و فتنه و کشتار و تاراج که پس از شاه عباس اول روز بروز دامنۀ آن در ایران گسترده شده و بالا کشیده است بدین آسانی در مدتی کمتر از هشت سال بپایان رسید و در سراسر مملکت مردمی که سالیان دراز بود روی آسایس ندیده بودند بدین گونه از امنیت برخوردار شدند. پیداست نتایجی که بدین گونه فراهم شده از آن جهت بوده است که مرد بزرگی گسیخته کارهای کشور را بدست گرفته و وسایل مادی و معنوی چنین کار بزرگی را فراهم آورده است . ناچار برای این کار بیش از هر چیز اراده بسیار قوی و عزم راسخ و ایستادگی و پشت کاری که تنها گاه گاهی در مردان بزرگ فراهم می شود مؤثر رشته در هم بوده است . هر كس كه اندك بررسی در تاریخ ارتش ایران یکند میبیند کشوریکه در روزگار هخامنشیان و اشکانیان و ساسانیان و پس از آن در همه ادوار تاریخ کهن خود تازمان صفویه و نادر شاه و کریم خان ارتشی داشت که نه تنها حدود کشور را پاسبانی می کرده بلکه سرکشان وفتنه جویان داخلی را نیز فرمان برادر خود میکرده است در بسیاری از موارد یادگارهای درخشان گذاشته است و آخرین واقعه مهم آن محاصره بصره در زمان کریم خان زند بوده است از آغاز قرن نوزدهم میلادی که اصول جدید در جنگ پیداشد ایران در نتیجه +
۳۷
